امروز: شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۶
RSS   جستجو
بستن در حال بارگذاری...
امام عسكرى عليه السلام: «ما تَرَكَ الحَقَّ عَزيزٌ إلاّ ذَلَّ ، و لا أخَذَ بِهِ ذَليلٌ إلاّ عَزَّ»    «هيچ عزّتمندى، حقّ را فرو نگذاشت مگر اين كه به ذلّت افتاد، و هيچ ذليل و ناتوانى، حق را نگرفت مگر اين كه عزيز و نيرومند شد»    بحار الأنوار : ۷۸ / ۳۷۴ /۲۴

امتحانات شفاهی حوزه علمیه؛بزنگاهی در واکاوی ظرفیت علمی طلاب


طلاب و روحانیون این روز ها در کنار شور و شوق برای شروع درس و بحث، در گیر و دار امتحانات شفاهی تابستانی حوزه هستند؛ شاید واژه ی امتحان شفاهی برای کسی که با حوزه و یا طلبه ها ارتباطی ندارد واژه ی نام آشنایی نباشد اما برای طلبه های حوزه علمیه که بارها آن را در زندگی طلبگی تجربه میکنند، واژه ای کاملاً حیاتی و کمی هم استرس زاست.

تحصیل دانش چه از جنس تجربی و چه انسانی اش، همواره نیازمند اراده علمی دانش پژوه است؛ البته در این میان نباید از نقش استاد و نظام آموزشی غافل ماند، دانش پژوه در صورتی می تواند به اهداف علمی خود دست یابد که نه تنها باید به ظرفیت های خود نگاه کند، بلکه  مي بايست  به نیاز ها و شرائط آن نظام آموزشی  که  می خواهد در آن به تحصیل بپردازد، توجه داشته باشد؛ حتی نیاز است خاستگاه  علمی و آموزشی را واکاوی کند تا به تطابق منطقی بین معلم و متعلم دست یابد.
حوزه های علمیه از مراکز تاریخی ترویج و گسترش علم دین هستند و امروز هنگامی که به دور دست کهن ترین دستگاه علمی  كشور می نگریم می بینیم نه تنها فقیه پرورش داده؛ بلکه ترویج دهنده علوم دیگری همچون نجوم و طب نیز بوده اند؛ در هر حال اکنون حوزه علمیه با شکل سنتی اش، محل پرورش عالمان و متفکران دروس دینی همچون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و كلام اسلامی  است؛ از سنت های دیرین این نظام آموزشی کهن «مباحثه» بعد از درس ومطالعه قبل از دریافت درس جدید است. با اندکی نگاه درمییابیم این سنت که محل تبیین، تشریح و تثبیت دروس دینی است، امروزه از سوی طالبان سطوح بالاتر حوزه در حال رشد و بالندگي است كه  نتیجه اش آن می شود که این  همت وتلاش ، سنت دیگر حوزه را نیز تقويت  کرده آن هم «امتحانات شفاهی» است که گذرگاه ارتقای طلاب به سطوح بالاتر و سنگ محکی برای اندوخته های دانش پژوهان است.
علاوه بر برگزاری امتحان شفاهی و کتبی در دوران های مختلف در قبل از انقلاب و در حوزه های علمیه مشهد، قم، نجف و... و همانطور که امتحان شفاهی شیوه معمول و رایج حوزه بوده است، از سال ۶۳ که برنامه های امتحانی حوزه سر و سامان بهتری به خود گرفت، امتحان کتبی نیز جزو برنامه های امتحانی حوزه درآمد و پس از دریافت رویکرد ها تصمیم بر آن شد تا امتحانات کتبی و شفاهی تفکیک شوند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر امتحان شفاهی، امتحان کتبی نیز مرسوم شد تا کاملا از توانایی طلاب نسبت به آنچه که تدریس شده آگاه شوند و بدانند چه اندازه مطالب را خوب خوانده اند تا طلاب درس خوان، از غیر درس خوان تمییز داده شوند.
امروزه با امتحانات کتبی حوزه خواستن و توانستنِ طلاب ارزیابی می‌شود اما در ظرف یک هفته با کم و زیاد آن، امکان مرور و مطالعه تمام آنچه که دانش پژوه خوانده و فراگرفته است برای او فراهم نمی شود؛ بدین خاطر، ناچار به جزوات روی می‌آورد تا از پسِ امتحان برآید. البته  کاستی‌ها و ضعف‌های علمی که از این رهگذر پدید می‌آید همواره نبايد مورد غفلت متوليان آموزش حوزه قرار بگيرد  و به نظر می رسد که امتحانات حوزه، بطور کلی می‌بایست به سمت فهم محوری حرکت کند؛ بسیاری از بزرگان و اساتید طراز اول حوزه به خوبی می‌دانند آنی که کارگشاست قدرت فهم است نه حافظه؛ چون حافظه به تعبیر استاد شهید مرتضی مطهری؛ همانند انبار است و آنی که آموزش است؛ تحوّل و تغییر در فکر کردن، حل مسأله و راه حل شناسی است.
حوزه علمیه خراسان نیز به عنوان دومین حوزه علمیه شیعی در عرصه تفقه،تولید علم و نظام های دینی و مرجع اصلی فرهنگ و معارف اسلامی در منطقه  از روز شنبه 17 تیرماه امتحانات شفاهی خارج فقه و اصول را با 1560 طلبه آغاز کرده و 38 تن از اساتید دروس خارج حوزه علمیه خراسان در 11 گروه به بررسی سطح علمی شرکت‌کنندگان می‌پردازند.
امتحانات شفاهی درس خارج امسال با سال های قبل کمی متفاوت بود که از جمله تفاوت های آن می توان به افزایش کمی شرکت کنندگان در امتحانات شفاهی خارج فقه و اصول حوزه علمیه خراسان و ساماندهی دروس سطح دو و سه حوزه اشاره کرد؛ توان‌سنجی با هدف ارتقا طلاب در سطوح آموزشی و همچنین استادی در حوزه، بستگی زیادی به نتایج امتحانات شفاهی دارد و معاونت آموزش حوزه با استفاده از اساتید برجسته و متخصص در زمینه های مختلف علمی به این امر مهم اهتمام ویژه ای دارد.
بدون هیچ گونه شک و تردید راه اندازی امتحانات شفاهی در حوزه های علمیه به عنوان کهن ترین دستگاه علمی جهان تنها با رویکرد پیشرفت علمی بوده و تلاش شده تا به واسطه و بهانه این امتحانات بنیه علمی طلبه ارتقا پیدا کند؛ یقیناامتحانات شفاهی تا کنون نیز توانسته تا در راستای ارتقای قدرت علمی روحانیت برای اجتهاد وورود به جامعه علمی و تبلیغی موثر باشد و همچنان تلاش می کند تا با تقویت کرسی های فقه و نظریه پردازی بنیه علمی اساتید و طلاب را روز افزون ارتقا دهد.
در این راستا حوزه علمیه خراسان می کوشد تا با واکاوی دغدغه های طلاب و اساتید درس خارج و احصاء و دسته بندی توام با انعکاس نقطه نظرات آنان از سر دلسوزی و شفقت زمینه پیشرفت و تعالی حوزه علمیه و مکتب حقه جعفری را هموار کند.
روابط عمومی حوزه علمیه خراسان نیز امسال به دنبال کشف دغدغه ها و نیازهااست تا بتواند با نیاز سنجی و کشف بزنگاه ها و خلا ها، به اندازه وسع خود گامی موثر در برطرف کردن آنها و تولید فکر و نوآوری بردارد. یقینا انعکاس این نقطه نظرات و در کنار هم قرار دادن اطلاعات دقیق، می توان کارگشای بسیاری از مسائل باشد. هرچند که تا رسيدن به قله  بالندگي وتحول اساسي ، نیاز به مرور زمان و فرهنگ سازی و تغییر رویکردهای کاربردی در بین  اساتید و طلاب دارد، اما همین مقدار هم یقینا می تواند با پیگیری به تغییرات خوش آیندی بیانجامد که انشاالله شاهد آن باشیم.

 

 

 


كد خبر: 17451  |  تاریخ درج خبر: 96/04/21  |  کد خبرنگار: 3884
 
نام:
اطلاعات تماس: (تلفن همراه يا ايميل)
متن:
 
كد امنيتي:       
دفتر فناوری اطـلاعات مرکز مدیریت حـوزه علمیه خراســان
تلفن تماس: ۳۲۰۰۸۱۱۸ ۰۵۱ - فکس: ۳۲۲۵۷۸۴۹ ۰۵۱
بالا