احیای سنت مباحثه در دروس خارج حوزه علمیه خراسان

یادداشت؛

سنت مباحثه یکی از نقاط قوت حرکت علمی حوزه‌ هاي علمیه است که به برکت تلاش‌های انجام شده در این زمینه، سال گذشته بیش از 50 حلقه مباحثه در چند درس خارج حوزه علمیه خراسان شکل گرفت و با برنامه‌ریزی‌هایی که برای سال آینده تحصیلی صورت گرفته، حلقه‌های مباحثه بیشتری نیز تشکیل خواهد شد.

حوزه علمیه را یکی از الگوهای موفق در تحصیل و تربیت می دانند. جایی که گذشته از نکات تعلیمی و تهذیبی دینی، خلوص نیت و بی آلایشی از جمله ویژگی هایش شمرده می شود و از میان مردم هر دوره ای، علمایی ظهور و بروز داشته اند مامن و پناه مردم در مسائل مختلف بوده اند. از این خصوصیت که بگذریم، درون حوزه علمیه نیز پر از ویژگی هایی است که بی شک در مسیر تحصیل علوم دینی نقش موثری داشته و دارد. یکی از این شاخصه ها که از آن به سنت در حوزه علمیه یاد می شود، مباحثه است. مباحثه در واقع ابراز نظر و فهم خویش درباره مطلبی است که هر طلبه از استاد خود آموخته و برای هم درسی اش بیان می کند.
خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «ادعُ إِلى سَبيلِ رَبِّكَ بِالحِكمَةِ وَالمَوعِظَةِ الحَسَنَةِ وَجادِلهُم بِالَّتي هِيَ أَحسَنُ». (نحل، 125) این آیه که الگویی برای کشف و ارائه حقیقت است، به سه ابزار مفید برای حرکت‌های علمی اشاره می‌کند؛ حکمت، موعظه حسنه و جدال احسن.
همچنین حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «اِضرِبُوا بعضَ الرأيِ ببعضٍ يَتَوَلَّدْ مِنهُ الصَّوابُ» (نظرات را با یکدیگر مقایسه کنید تا حقیقت آشکار شود) (غررالحکم، ص442)
آیات و روایاتی از این قبیل باعث ایجاد سنتی نیکو و مفید در حوزه‌های علمیه شده است که از دیرباز جزء نقاط مثبت تحصیل حوزوی به شمار می‌رفته و آن سنت «مباحثه» است.
باید دانست که عملکرد مقایسه و تطبیق، پایه فعالیت‌های ذهن است، فهم و ادراک با مقایسه رشد می‌کند، قراردادن فرد در موقعیت مقایسه و تطبیق بهترین زمینه برای یادگیری است و طلبه‌ای موفق است که نیاز را لمس کند و برای رفع آن راه‌حل بدهد و ذهن خود را به سوی تولید پاسخ بکشاند.
بخش زیادی از این موارد با سنت مباحثه در حوزه‌های علمیه به دست می‌آید، یعنی طلبه پس از فراگیری درس و مطالعه آن (قبل و بعد از درس) می‌تواند با مباحثه و اشتراک آراء با طلبه‌های دیگر به اهداف بالا دست یابد و همین جهت مد نظر بزرگان حوزه‌های علمیه برای راه‌اندازی این سنت، قرار داشته است.
مباحثه سنتي موثر
همانطور که مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در سخنرانی های متعددشان به سنتی مانند مباحثه در رفتار تحصیلی طلاب اشاره کرده اند و توصیه می کنند که این سنت مباحثه خیلى خوب است، باید به این نکته توجه داشت که مباحثه مسیر مهمی در آموزش علمی است تا بتوان به این فرمایش رهبر معظم انقلاب که می فرمایند: «طلبه‌ها درس بخوانند لله، فی الله و بالله؛ این آن وقت می‌شود حوزه‌ی با برکت»، دست یافت.
این سنت حسنه هنوز هم رکن اصلی حرکت علمی طلاب حوزه‌های علمیه جهان تشیع است و طلبه با ورود به عرصه تفقه در دین از همان روز اول به این کار مشغول می‌شود.
این سنت موفق از تاکیداتی است که در کلام همه اساتید بارها بوده و تکرار شده است و از این رو حوزه علمیه خراسان بر این مهم تکیه می کند. آیت الله سید مصباح عاملی، مدیر این حوزه با همین نگاه در برنامه ریزی های مدنظر سنت های حوزوی را از اساس کارها دانسته و بر تقویت آن اهتمام ویژه ای وجود دارد.
احياي مباحثه دروس خارج 
در این جهت و با توجه به فعالیت‌های تحولی مورد تاکید مدیر حوزه علمیه خراسان که در سه سال گذشته در این حوزه شروع شده، اقداماتی مثل برگزاری کارگاه و همایش برای احیا و پررنگ تر شدن سنت های حوزوی صورت گرفته است كه سنت مباحثه دروس خارج این حوزه با پیگیری و دستور آیت الله عاملی، توسط معاونت آموزش اين حوزه  شکل جدی تری به خود گرفت.
و از آنجا که رهبر معظم انقلاب اسلامی می فرمایند: حوزه علم محور است. علم محور بودن لوازمی دارد؛ باید به این لوازم ملتزم شد. یکی از چیزهایی که لازمه‌ی علم محور بودن است، این است که مجموعه علم محور پرسش زاست، پرسش آفرین است. وقتی بحث علمی مطرح است، سوال مطرح است، با سوال باید با روی باز مواجه شد؛ همچنان که در سنت علمی سلف ارجمند ما هم این وجود داشته. تکیه بر مباحثه که طی یک گفتگو و پرسش و پاسخ دو جانبه صورت می گیرد، از تاکیداتی است که گذشته تا حال حوزه علمیه را به عنوان یک سنت، رونق بخشیده و در راه طلبگی تا اجتهاد مدنظر بوده و برای تقویت آن برنامه ریزی شده است.
تشكيل 50 حلقه مباحثه 
با نگاه به همین تاکیدات، به برکت تلاش‌های انجام شده در این زمینه سال گذشته بیش از 50 حلقه مباحثه رسمی از سوی حوزه علمیه خراسان در چند درس خارج شکل گرفت که با برنامه‌ریزی‌هایی که برای سال آینده تحصیلی انجام شده است، حلقه‌های مباحثه بیشتری نیز تشکیل خواهد شد.
امید است با همت طلاب سطوح عالی، رشد علمی حوزه علمیه خراسان مانند گذشته مورد رضایت حضرت ولی عصر(عج) قرار گرفته و باعث تحسین جوامع علمی شود.

روابط‌عمومی حوزه علمیه خراسان

 


كد خبر: 34815  |  تاریخ درج خبر: 98/04/19  |  کد خبرنگار: 3884
 
نام:
اطلاعات تماس: (تلفن همراه يا ايميل)
متن:
 
كد امنيتي:       
بالا