فهم تاریخی اصحاب امام حسین(ع) در عاشورا

فهم تاریخی اصحاب امام حسین(ع) در عاشورا
نکته ای در شهادت امام حسین علیه السلام و اصحاب وجود دارد، تبعیت و جانثاری آنان از امام خویش ، حاکی از وقت‌شناسی اصحاب و فهم عمیق آنان از موقعیت خویش به عنوان شیعه و تابع است.

 بی شک داستان عاشوراء و فداکاری یاران و اصحاب امام حسین علیه السلام در تاریخ بشری پدیده ای استثنایی و بی نظیر است. اما موضوع این نوشته تحلیل داستان عاشورا در کلیت آن نیست بلکه تحلیل آن از بعد خاص بوده و آن هم نقش اصحاب امام حسین علیه السلام در این امر است.
پرسش این است چه چیز این اصحاب را نسبت به دیگران در جامعه اسلامی آن عصر متمایز کرده و آنان چه معرفتی برخودار بودند که دارای اعتقادی خاص به مولا و مقتدای خویش داشتند که چنین جانفشانی کنند ؟
انسان بالاجبار و به اقتضای وجود او در عالم خاکی و زیستی که در زندگی انسانی داشته است، فهمش از حقیقت در یک بستر تاریخی و فرهنگی اتفاق می افتد؛ حقیقت اگرچه پدیده تاریخی نیست اما فهم آدمی از حقیقت، تاریخی است و برای همین هم معرفت بشری در طول تاریخ روند تکاملی داشته است و این نشان می دهد فهم آدمی با همه عظمتی و کارآمدی که دارد، ناقص است و نیاز به منبع معرفتی است که این ضعف و نقصان را تکمیل کند.
بنابراین ، باید ببینیم اصحاب بزرگوار امام حسين علیه السلام چه فهم تاريخي از موقعیت خویش در یک بستر فرهنگی و تاریخی دارد که آنان در تاریخ فرهنگ بشری متمایز ساخته است ؟
در زیارت عاشورا _ که مانیفست شیعه است_ آمد که" فَاسُئلُ الله اَلذي اَكرَمَني بِمَعرفَتِكُمْ وَ مَعرفَةِ اَوليائِكُمْ وَرَزَقنِي اَلبرائَةَ مِن اَعدائِكُمْ ".
در سلوک عاشورایی، زمان شناسی از دو طریق امکان پذیر است : یکی امام شناسی. دومی اولیاء شناسی امام . و رمز عظمت اصحاب امام حسین هم در همین امر نهفته است که زمان شناسی را از دو طریق کسب کرده و به خود آگاهی تاریخی و معرفتی از مقام و موقعیت خود رسیده بودند که آن تبعیت و پیروی از امام معصوم است لذا شاهد آن هستیم که پيروزي را در سبقت هرچه بيشتر در شهادت جستجو می کردند و این درست در زمانی است که درعرف جهانِ بشري، ملاک شکست‌ با کشته‌شدنِ سربازان يک جبهه معنی می شود و کربلا با همراهی و تبعیت اصحاب امام حسین علیه السلام ، ظهور پیدا مي‌کند تا اين معادله را بر هم بزنند. بنابراین ، اصحاب امام حسین با فهم تاریخی از موقعیت تمدنی خویش ، از بازیگران اصلی و مهم این تغییر معادله در جهان محسوب می شوند.

در داستان عاشورا هم افرادی مانند سلیمان صرد خزاعی شاهدیم با این که آدم عالم و دانشمندی بود، در اولیاء شناسی امام مشکل داشت و شناخت و عمل اجتماعی و سیاسی خود را از امام حسین علیه السلام غیر از کانال شناخت مسلم بن عقیل دنبال می کرد و وی با این که برائت از اعداء را داشت اما در موقعیت خاص تبعیت از مسلم را نمی پذیرفت؛ چون که در "مَعرفَةِ اَوليائِكُمْ" گیر داشت ، لذا در مقطعی از زندگی خویش ، معیت با امام معصوم را پیدا نکرد این نوع نگاه و اقدام کوفیان ، باعث شد که امام به شهادت برسد.
سلیمان بعد از شهادت امام علیه السلام ، پی به اشتباه خود برد و سعی کرد با شهادت خود و یارانش این نقیصه معرفتی و عقیدتی را جبران کند و اشتباه امثال این صحابه بزرگ _ با همه بزرگی و عظمتی که داشت_ این را نشان می دهد که زمان شناسی و وقت شناسی ، عنصر مهم و راهبردی در سلوک خواص است و اگر خواص و تاثیرگذاران در عرصه سیاسی و اجتماعی و آنان که نقش راهبری در عامه مردم دارند ، اگر زمان شناس و وقت شناس نباشند، حق و حقیقت به مسلخ شهادت می رود .
بنابراین ، خودآگاهی وجودی و تاریخی شیعه و اقدام براساس آن بوده که تاریخ و فرهنگ شیعه ، هدف گذاری و توسعه پیدا کرد ؛ چه اینکه در دوره ای از تاریخ و فرهنگ شیعی شاهد این بودیم که بخاطر کمبود و نقیصه این فهم تاریخی در میان اصحاب و یاران، امام علی علیه السلام خانه نشین شدند و امام حسن علیه السلام مجبور شدند صلح نامه را امضاء کنند و امام حسین علیه السلام به شهادت رسیدند اما نکته ای در شهادت امام حسین علیه السلام و اصحاب وجود دارد، تبعیت و جانثاری آنان از امام خویش ، حاکی از وقت‌شناسي اصحاب و فهم عمیق آنان از موقعیت خویش به عنوان شیعه و تابع است و اصلاً شهادت امام حسین علیه السلام برای این بود که امت رسول خدا صلی الله علیه وآله از این جهل و نادانی تاریخی (وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَيْرَةِ الضَّلالَةِ )رهایی یابند و این در حالی است که اصحاب اباعبدالله الحسین علیه السلام در حمایت و جانثاری از امام خویش، پرده از این حقیقت بر داشت و شربت شهادت را نوشید و به مقام کرامت ( وَ اَسَئلهُ اَن يبَلغَني المَقامَ الَمحمودَ لَکُمُ عِنْدَ الله )رسیدند و مقام معیت با معصوم«اَنْ يَجعَلنِي مَعَكُمْ في الدُّنيا وَ الاخرةِ» را پیدا کردند
سید محمد عیسی نژاد


كد خبر: 44814  |  تاریخ درج خبر: 1401/05/15  |  کد خبرنگار: 3884  |  نام خبرنگار: حميد محمديان
ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.
 
نام:
اطلاعات تماس: (تلفن همراه یا ایمیل)
متن:
 
کد امنیتی:       
بالا