به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین علی خیاط، مدیر این حوزه، در مراسم گرامیداشت اربعین قائد شهید امت و آغاز سال تحصیلی مدرسه فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام)، به تشریح رویکرد حوزه علمیه خراسان در حمایت از مراکز تخصصی و مدارس تخصصی و همچنین روند اعطای مجوزها و امتیازات علمی پرداخت.

وی با بیان اینکه حضرت آیت‌الله فاضل لنکرانی راه آن مرجع بزرگوار را ادامه داده و این مؤسسه را در بخش‌های مختلف توسعه داده‌اند، اظهار داشت: اهدافی که برای این مؤسسه در حوزه فقه و کلام ترسیم شده، دقیقاً منطبق با اسناد بالادستی حوزه‌های علمیه خراسان است و در اسناد شورای عالی حوزه علمیه نیز همین مطالب آمده است.

مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: حوزه باید در افق ۱۴۱۷ به این سمت حرکت کند و برای تحقق این اسناد، به نظر می‌رسد این کار باید در دل حوزه علمیه اتفاق بیفتد. آنچه می‌تواند این اسناد را محقق کند، مراکز تخصصی و مدارس تخصصی هستند که باید به جایی برسند که بتوانند در افق‌های ترسیم‌شده، قدم مؤثری بردارند.

وی تصریح کرد: این موضوع جزو سیاست‌های حوزه علمیه خراسان است که مراکز تخصصی و مدارس تخصصی را تقویت کند و در این زمینه نیز قدم‌هایی برداشته‌ایم.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: ما در ستاد حوزه علمیه وظیفه خودمان می‌دانیم که از این‌گونه مؤسسات هر پشتیبانی که لازم است، انجام دهیم. آنچه وظایف ماست، پشتیبانی، بسترسازی، تسهیل‌گری، اعتباربخشی، راهبری و نظارت است که باید انجام دهیم و تلاش خودمان را می‌کنیم تا این کار صورت بگیرد؛ اما وارد حوزه عملیات صفی نمی‌شویم.

وی خاطرنشان کرد: آن چیزی که باید اسناد را از نظر علمی و عملیاتی در میدان محقق کند، همین بدنه حوزه علمیه، مراکز تخصصی و مدارس علمیه هستند و باید این کار را انجام دهند. ما نباید وارد حوزه‌های مستقیم اجرایی و تصدی‌گری این مسائل شویم؛ این امور باید در دل همین مؤسسات رقم بخورد.

مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به فعالیت‌های مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان بیان کرد: ما در مرکز مدیریت، در قالب معاونت‌های مختلف و دفاتر گوناگون و زیر نظر شورای عالی حوزه علمیه خراسان، فعالیت‌های متعددی را ساماندهی می‌کنیم. در معاونت علمی نیز در قالب چهار مدیریت، مباحث متعددی از جمله آموزش و برنامه‌ریزی، اساتید و نخبگان، پژوهش و توسعه علمی، مجموعه‌های علمی و گسترش رشته‌های تخصصی دنبال می‌شود و در همه این زمینه‌ها قدم‌هایی در مجموعه این معاونت برداشته می‌شود.

وی یکی از فعالیت‌های معاونت علمی را اعطای مجوزها و امتیازات علمی عنوان کرد و گفت: از زمانی که این امتیاز به حوزه علمیه خراسان تسری پیدا کرد، تلاش کردیم به‌سرعت این کار را بومی‌سازی کنیم و زمینه‌سازی‌های لازم و آیین‌نامه‌های مورد نیاز را تدوین کنیم تا بتوانیم به مرحله عملیاتی اعطای مجوزها برسیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط به تاسیس دبیرخانه اعطای مجوزها و امتیازات علمی اشاره کرد و بیان داشت: این دبیرخانه، شورایی را پیشنهاد می‌کند. ما چهار شورای اقماری داریم که زیر نظر شورای عالی هستند و شورای عالی، اختیارات خودش را با حضور دو عضو از اعضای شورای عالی در این شوراها به آنها تفویض کرده است و مصوبات این شوراها به منزله مصوبات خود شورای عالی است. یکی از آنها شورای اعطای مجوزهاست که دبیرخانه این شورا در مرکز مدیریت، فعالیت‌های خود را دنبال می‌کند.

مدیر حوزه علمیه خراسان اظهار داشت: برای اینکه بتوانیم در این زمینه قدمی برداریم، چهار کمیته با عنوان نشریات، واحدهای پژوهشی، انجمن‌های علمی و کرسی‌های نظریه‌پردازی طراحی شده است‌.

وی گفت: این چهار کمیته در حدود سال ۱۴۰۱ که این مجوز به حوزه علمیه خراسان داده شد، به‌سرعت کار خودشان را شروع کردند؛ اما نیاز داشتیم مجوزهایی که داده شده و آیین‌نامه‌هایی که در کشور وجود دارد، متناسب با حوزه‌های علمیه بومی‌سازی شود و شرایطی که در حوزه‌ها وجود دارد، در آنها در نظر گرفته شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: برای این کار، جلسات متعددی برگزار کردیم و با استفاده از تجربیات موجود، توانستیم این موارد را به نتیجه برسانیم. از بهمن‌ماه سال ۱۴۰۳ فعالیت خود را در اعطای مجوزها به‌صورت عملی و میدانی آغاز کردیم؛ بنابراین هنوز دوره طولانی از آغاز فعالیت عملی در این زمینه نگذشته است.

صدور مجوز برای انجمن‌ها و واحدهای پژوهشی حوزه علمیه خراسان

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه انجمن‌های علمی گفت: در همین مدت کوتاه، خوشبختانه توانستیم در حوزه انجمن‌های علمی به پنج انجمن علمی مجوز بدهیم که توانستند شرایط تأسیس انجمن را فراهم کنند.

مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: انجمن علمی ادبیات عرب حوزه علمیه خراسان به مدرسه علمیه عالی نواب، انجمن علمی مطالعات جامع زن و خانواده به مدرسه علمیه اسلام‌شناسی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، انجمن علمی اقتصاد اسلامی حوزه علمیه خراسان به مدرسه علمیه سلیمانیه و انجمن علمی اخلاق و تربیت اسلامی به مدرسه علمیه امام خمینی(ره) اعطا شده است.

وی بیان کرد: این پنج انجمن تاکنون توانسته‌اند از ما مجوز بگیرند و دو انجمن علمی دیگر نیز در مسیر دریافت مجوز هستند و مقدمات کار خودشان را فراهم می‌کنند که بتوانند این مجوزها را دریافت کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط درباره مجوزهای صادرشده برای واحدهای پژوهشی نیز اظهار داشت: در حوزه واحدهای پژوهشی نیز در این مدت پنج مجوز صادر شد؛ نخست مرکز پژوهشی تحقیقات تمدن اسلامی وابسته به مرکز تخصصی حوزه تمدن اسلامی، دوم مرکز پژوهشی مطالعات جامع زن و خانواده در اسلام وابسته به مدرسه اسلام‌شناسی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) در حوزه خواهران، سوم مرکز پژوهشی دارالفقه وابسته به مرکز تخصصی دارالفقه، چهارم مرکز پژوهشی حکمت اسلامی وابسته به مدرسه علمیه عباسقلی‌خان و پنجم مرکز پژوهشی نورالرضا وابسته به مدرسه علمیه نورالرضا که توانستند به‌عنوان واحدهای پژوهشی مجوز دریافت کنند.

وی در ادامه به روند اعطای رتبه علمی به مجلات و نشریات تخصصی حوزه اشاره کرد و گفت: در حوزه مجلات و نشریات علمی و تخصصی، در ابتدا وقتی می‌خواهند مجله‌ای راه‌اندازی کنند، مجوز آن را از اداره ارشاد می‌گیرند، مدتی فعالیت می‌کنند و سپس وارد فرآیندی می‌شوند تا بتوانند رتبه علمی و تخصصی دریافت کنند.

مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: در این زمینه، از حدود بیست و چند مجله‌ای که در حوزه علمیه خراسان داشتیم، نشریه «آموزه‌های فقه عبادی» متعلق به دانشگاه علوم اسلامی رضوی توانست رتبه علمی «ب» را دریافت کند. همچنین شش نشریه توانستند مجوز علمی پژوهشی دریافت کنند.

وی ادامه داد: نشریه «آموزه‌های نوین کلامی» مدرسه علمیه عالی نواب، نشریه «پژوهشنامه مذاهب کلامی» متعلق به مرکز تخصصی حوزوی ائمه اطهار(علیهم‌السلام)، نشریه «پژوهش‌های نوین در گستره تاریخ، فرهنگ و تمدن شیعه» متعلق به مؤسسه علمی تحقیقاتی مکتب نرجس، نشریه «جستارهای ادب عربی» مدرسه علمیه عالی نواب و نشریه «آموزه‌های حکمت» مدرسه علمیه عالی نواب از جمله نشریاتی هستند که مجوز علمی دریافت کرده‌اند.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط اظهار داشت: دو نشریه نیز توانستند رتبه علمی ترویجی دریافت کنند؛ یکی نشریه «پژوهش‌های اسلامی زن و خانواده» متعلق به مدرسه اسلام‌شناسی حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و دیگری نشریه «پژوهش‌های مطالعات فقهی و اصولی در مسیر اجتهاد» متعلق به مدرسه علمیه عالی نواب.

وی گفت: علاوه بر اینکه به این مجلات اعتباربخشی اولیه کردیم، برای اینکه نشریات حوزه علمیه خراسان در سطح کشور دارای اعتبار بالاتری باشند، دو قدم دیگر نیز در این مسیر برداشتیم.

مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: نخستین اقدام، اضافه شدن نشریات علمی حوزه علمیه خراسان به فهرست نشریات معتبر علمی کشور بود. این فهرست پیش از این وجود نداشت و با وجود اینکه ما طبق مجوزهای رسمی، این مجوزها را صادر می‌کردیم، نشریات حوزه در آنجا نمایان نمی‌شد؛ اما اکنون این نشریات به‌صورت رسمی در فهرست نشریات معتبر علمی کشور نمایش داده می‌شوند و شش مجله‌ونیز در آنجا نمایش داده شده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: مهم‌تر از آن، نمایان شدن هر شش نشریه حوزه علمیه خراسان در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام(ISC) است که اعتبار علمی خوبی به نوشته‌های ما می‌بخشد. با توجه به اینکه هنوز عمر فعالیت این نشریات کم است، قاعدتاً انجام این کار مقداری غیرطبیعی بود؛ اما پس از بررسی و مشاهده اینکه فرآیند بررسی و اعطای این مجوزها از استحکام خوبی برخوردار است، این اعتماد صورت گرفت و مجلاتی که تاکنون به آنها درجه علمی پژوهشی داده‌ایم، درجه ISC نیز دارند.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط تصریح کرد: این موضوع اعتبار علمی خوبی به مجلات می‌بخشد و فرصت بسیار خوبی را برای همه پژوهشگران حوزه علمیه خراسان فراهم می‌کند. یکی از دغدغه‌ها این بود که طلاب باید قلم‌زنی کنند و در این میدان قدم بردارند و به مباحث جدید بپردازند. معمولاً در مجلات به موضوعات مسئله‌محور نگاه می‌شود و مسائل نیز باید نو باشند، آورده داشته باشند، به مرز علوم نزدیک شوند و نکته جدیدی داشته باشند تا نوشته در مجلات پذیرفته شود.

وی افزود: بنابراین فرصت بسیار خوبی در زمینه‌های مختلف، از جمله در حوزه ادبیات، کلام، فقه، مطالعات زن و خانواده و سایر حوزه‌ها، فراهم شده است و اکنون مجلات علمی معتبر در خود حوزه داریم که افراد می‌توانند اگر قدمی در این زمینه خواستند بردارند، از این ظرفیت استفاده کنند.

مدیر حوزه علمیه خراسان درباره کرسی‌های علمی و ترویجی نیز گفت: در حوزه کرسی‌ها، ۱۱۵ درخواست کرسی‌های علمی و ترویجی برای بررسی به کمیته و شورا ارائه شد که از این تعداد، ۷۵ کرسی توانستند مجوز اجرا دریافت کنند؛ این کرسی‌ها در موضوعات متعددی اعم از فقهی، کلامی، تفسیری، اقتصادی، فلسفی و... برگزار خواهند شد.

وی ادامه داد: اینها فعالیت‌هایی بود که در چند کمیته انجام شد و به لطف الهی به نتیجه رسید. در دستور کار کمیته و شورای اعطای مجوزها، سه مرکز دیگر نیز قرار دارند؛ مرکز پژوهشی مکتب نرجس، مرکز فقهی پژوهشی حضرت آیت‌الله اشرفی شاهرودی و مرکز پژوهشی تدبر در قرآن و سیره. همچنین سه نشریه دیگر در نوبت دریافت رتبه علمی پژوهشی هستند که به فهرست مجلات اضافه خواهند شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط خاطرنشان کرد: مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام)، مرکز آموزشی نیز هست، اما همان‌طور که اشاره شد، بعد پژوهشی این مرکز نیز بسیار برجسته است و خوشبختانه در زمینه‌های مختلف قدم‌های خوبی برداشته‌اند و در آینده نیز این کار ادامه خواهد داشت.

وی با بیان اینکه چنین ظرفیتی در حوزه علمیه خراسان وجود دارد، گفت: ما جزو وظیفه خودمان می‌دانیم که برای همه مراکز علمی که در حوزه علمیه خراسان فعالیت می‌کنند، اگر تقاضایی دارند که باید بررسی شود، به‌سرعت در کار ستادی خودمان اقدام کنیم.

مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: در گذشته برخی کارهایی که به نظر ما مربوط به صف بود، در خود مرکز مدیریت انجام می‌شد. این موارد را واگذار کردیم؛ از جمله همین نشریات بود. مرکز مدیریت ۱۰ نشریه را خودش منتشر می‌کرد که به نظر ما منطقی نبود. همه اینها را به مراکز مختلف واگذار کردیم و معتقدیم که این بدنه باید این کار را انجام دهد و به میدان بیاید.

وی تصریح کرد: ما وظایفی داریم که باید بر اساس همان نظام جامع و در چارچوب همان اهدافی که در سند چشم‌انداز حوزه آمده، مراکز علمی حوزه علمیه خراسان را راهبری و نظارت کنیم. این وظیفه را انجام می‌دهیم و تسهیل‌گری می‌کنیم تا هر حوزه یا مدرسه تخصصی که می‌خواهد قدمی بردارد، اگر می‌خواهد کرسی بگیرد و برگزار کند، اگر می‌خواهد مجوز نشریه بگیرد یا اگر می‌خواهد مجوز مرکز پژوهشی دریافت کند، تلاش کنیم به‌سرعت قدم‌های آن را برداریم.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: البته مؤسسات نیز باید مقدماتی را فراهم کنند؛ یعنی این یک تعامل طرفینی است. هرچه مؤسسات با سرعت بیشتری قدم بردارند، ما نیز با همان سرعت حرکت می‌کنیم تا بتوانیم مجوزها را به‌سرعت به آنها بدهیم و کاری روی زمین نماند.

وی با اشاره به فعالیت‌های مدرسه فقهی ائمه اطهار(علیهم‌السلام) گفت: خوشبختانه این مرکز از جمله مراکز همکار مرکز مدیریت بوده که به‌خوبی در همه جهات با سرعت حرکت کرده است و ما نیز همه تلاش خودمان را کرده‌ایم تا هرجا خدمتی لازم است، انجام دهیم و تسهیل‌گری لازم را برای این مرکز داشته باشیم و در آینده نیز به همین کیفیت خواهد بود.

مدیر حوزه علمیه خراسان اظهار داشت: از آیت‌الله فاضل لنکرانی تشکر می‌کنیم که اهتمام ورزیدند این مؤسسه در مشهد ادامه پیدا کند و توسعه یابد. ما نیز از این‌گونه فعالیت‌ها استقبال می‌کنیم.

وی در ادامه با اشاره به پیشنهاد برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی میان مراکز مختلف گفت: هرچه بتوانیم این مراکز پژوهشی با یکدیگر نشست داشته باشند و مباحث، مناظرات، گفت‌وگوها و دیدگاه‌های خود را مطرح کنند، برای ما ارزشمند است.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط افزود: نظام جامع آموزش حوزه علمیه خراسان در مقطع عمومی تدوین شد و با همکاری بسیاری از این مراکز صورت گرفت. در سطح دو، سطح سه و بالاتر نیز اکنون این کار را پیگیری می‌کنیم و قطعا نیازمندیم از همکاری این مراکز بهره‌مند باشیم و خواهیم توانست از فعالیت‌هایی که وجود دارد، استفاده کنیم و کمک بگیریم.

وی در پایان با اشاره به اهتمام آیت‌الله فاضل لنکرانی به احیای اندیشه امام خمینی(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) در حوزه‌های علمیه گفت: از ایشان تشکر می‌کنم که واقعاً دغدغه‌ای را که ما نیز داشتیم، یعنی احیای فکر امام امت(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) در حوزه‌های علمیه، بسیار قوی مورد اهتمام قرار دادند و پیش از این نیز وارد این عرصه شده بودند.

مدیر حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: در همین جا چند برنامه برگزار کردند. مدرسه فجرانه‌ای را که ما پیشنهاد کردیم، این مؤسسه نیز در آن مشارکت کرد و در جای دیگر نیز با همت همه مدارس برگزار شد.

وی ادامه داد: امیدواریم که بتوانیم در این زمینه نیز حرکت کنیم؛ چراکه معتقدیم همان‌طور که رهبر معظم انقلاب می‌فرمودند، بی نام امام خمینی(رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) این انقلاب در هیچ جا شناخته‌شده نیست. ما عرض می‌کنیم که بدون نام امام، فقه امام و علم و دانش امام در حوزه‌های علمیه، این حوزه‌ها نمی‌توانند به نظام اسلامی خدمت کنند و آن فقه و دانشی را ارائه دهند که بتواند در خدمت نظام و جامعه قرار بگیرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط تصریح کرد: هرچه از آن افکار فاصله بگیریم، به همان مقدار عقب می‌مانیم.