روابط عمومي حوزه علميه خراسان/حوزه علمیه که به تعبیر رهبر انقلاب مادر نظام اسلامی است، از همان اول تولد انقلاب، تلاش کرد همچون مادری دلسوز تمام نیازهای آن کودک را از خوراک فکری معنوی جامعه گرفته تا مسائل اجرایی آن را شناسایی و درصدد رفع آن ها برآید و تاکنون هم، رسالت و وظیفه خود را با جدیت پیگیری کرده است.با توجه به این رسالت خطیر، حوزه علمیه خراسان بر آن شد تا به منظور رصد و شناسایی و ترسیم نیاز های جامعه اسلامی، دست به تدوین سندی راهبردی در عرصه های مختلف همچون آموزش و پژوهش، تحقیق و تبلیغ، زده تا فقه شیعه را که در طول تاریخ از پویایی کاملی برخوردار بوده، با این سند، راهبری و راهنمایی کند تا مسیر این حرکت، در افق سال 1414 به روشنی ترسیم شود.

با این وجود به سراغ حجه الاسلام مهدوی ارفع، معاون محترم آموزش و پژوهش مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان و مسئول كميسيون آموزشی و پژوهشی برنامه اول سند چشم انداز اين حوزه رسیدیم تا پیرامون این سند گفتگویی داشته باشیم.

 

*** مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، برای تحقق چشم انداز، چقدر خودش را ملزم می داند؟ به نظر شما آن همت و دغدغه کافی برای آغاز این تحول عظیم در مرکز مهیاست؟
بنده مجموعه دوستانی که در حیطه معاونت آموزش و پژوهش در حال فعالیت هستند را عرض می کنم که همه به صورت جدی دغدغه اجرای این سند را دارند. اولین جایی که می بایست اهمیت ویژه به این قضیه دهد، مسئولین مرکز مدیریت هستند که در رأس آن ها معاونت اجرایی مرکز مدیریت هستند که تلاش و پیگیری فراوانی در اجرای این برنامه دارند و حتی تعداد زیادی از سخنرانی های شان را به موضوع چشم انداز اختصاص داده اند و همین امر نشان دهنده این است که چشم انداز دغدغه کلیدی مرکز مدیریت است. ایشان همه بخش های مختلف مرکز را ملزم کرده اند تا برنامه های شان را همسو با سند تنظیم کنند و موارد غیر همسو را حذف کنند و حتی در صورت لزوم برای تحقق چشم انداز، برنامه و وظایف جدیدی برای خود ترسیم و تنظیم کنند.

در همین راستا کارگروهی تشکیل شده تا برنامه 5 سال اول چشم انداز را در بخش های مختلف با جزیات تعیین کند. با این جدیّت و همتی که بنده مشاهده می کنم، بعید می دانم که کار رها شده یا به کندی جلو رود. با این وجود، اگر جدیّت مسئولان مربوطه مستمر باشد و در عین حال یک نگاه مطالبه محورِ دائمی از سوی بدنه حوزه علمیه (مدیران مدارس، اساتید و طلاب)، پیرامون تحقق سند شکل بگیرد تا دائما مراحل اجرای سند را رصد کرده و از نهادهای مختلف حوزوی، تحقق سند را به صورت جدی مطالبه کنند، سند مطمئنا تحقق پذیر خواهد بود. این مطالبه گری هم خیلی مسئله مهمی است چرا که شاید بنده الان در این پست و مسئولیت باشم و چند مدت دیگر نباشم، و این چنین اموری سبب می شود که همه مسئولان خودشان را پاسخگوی اجرای این سند بدانند.

با اینکه بعید می دانم که مسئله دچار آسیب شود، اما اگر جدیت مسئولان مربوطه، و مطالبه گری طلاب وجود نداشته باشد، این سند هم می شود مثل سند بسیاری از اداره های مختلف دیگر که بعد از مدتی به بایگانی ها سپرده شد و از یادها رفته و چشم اندازشان به کلی فراموش شده است.

*** چطور می توان بدنه حوزه را با این سند آشنا کرد تا این گفتمان و در نهایت مطالبه گری که شما می فرمایید، محقق شود؟
برای رسیدن به این مطالبه عمومی از سوی اساتید و طلاب، ما نیاز به یک گفتمان سازی جدید نسبت به تبیین سند چشم انداز در مدارس و مجموعه های حوزوی داریم.ما باید سند چشم انداز کامل را به صورت کامل برای همه اساتید و طلاب تبیین کنیم. به منظور ایجاد این گفتمان، جلسه ای با مدیران مدارس حوزه علمیه گذاشته شده و چشم انداز به صورت کامل برای آن ها تبیین شده است.

بنده در اجلاسیه سراسری مسئولان آموزش، سند چشم انداز را با جزیات و الزامات مطرح کردم و حتی به مسئولان عرض کردم که هر کدام از شما می توانید با توجه به اقتضائات خودتان، سند چشم اندازی برای مدرسه خودتان بنویسید. مدارس هم رغبت بسیاری برای تحرک لازم در تحقق چشم انداز از خودشان نشان دادند. بنده به مسئولین آموزش گفته ام حتما مطالبه گر باشید، هم شما از ما بپرسید که در سیاست گذاری ها و اهداف چکار می کنیم و هم ما از شما فعالیت های اجرای برنامه های را مطالبه می کنیم.

*** این مطالبه گری زمانی محقق می شود که گزارش علمکرد و بازخورد فعالیت های نهاد های حوزوی به اساتید و طلاب به صورت فصلی یا سالیانه اعلام شود، تا آن ها بتوانند روند حرکت را با برنامه های تدوین شده تطبیق دهند، و در نهایت اجرای آن بخش را مطالبه کنند، آیا چنین چیزی در چشم انداز دیده چه است؟
بنده چنین زمان بندی مشخصی را در سند مشاهده نکردم، و این مسئله مهمی است که می بایست در سند دیده شده و حتما در صورت نبود، در سند درج شود، البته شاید این قضیه لحاظ شده است که بنده از آن مطلع نیستم. با این وجود ما در همان جلسه ای که با مدیران داشتیم، تاکید کردیم که پیرامون چشم انداز در مدارسِ خودشان، اطلاع رسانی کنند و یا حتی در صورت لزوم با مرکز مدیریت هماهنگ کنند، تا کارشناسانی را از طرف مرکز به مدارس بفرستیم تا از نزدیک برای طلاب چشم انداز را تشریح کنند. اگر سند چشم انداز درست تبیین شود می توان توقع مطالبه را داشت ولی اگر سند گنگ و مبهم و بدون شفافیت باشد، خواه ناخواه هیچ مطالبه ای هم محقق نخواهد شد.

با توجه به اینکه سند چشم انداز حوزه، یک مقدار از کلیات خارج شده و وارد برخی الزامات و ویژگی ها شده است، می توان از همین زمینه کمک گرفت و قدرت مطالبه گری را افزایش داد. اما مطمئنا می بایست روند پیشرفت های تمام نهاد حوزوی در بازه های زمانی مشخص اعلام شود، تا همه در جریان میزان کار انجام شده از سوی این مراکز باشند، تا همه بتوانند این رشد ها و یا حتی کاستی ها را ارزیابی کنند.

گفتگو: احسان كفشدار طوسي