به گزارش روابط عمومی حوزه علمیه خراسان، امیرمهدی حکیمی، نویسنده، پژهشگر و هنرمند حوزوی و از اعضای شورای عالی گروه آموزش ادب و هنر اسلامی در نشست «جایگاه شاعران و ادیبان خراسان در شعر آیینی» در حاشیه بیست و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب مشهد با بیان این که برخی از شاعران برجسته زبان فارسی، دانش‌آموخته علوم دینی بوده‌اند و تحصیل و زندگی در حوزه را عاملی مؤثر در کیفیت آثار خود می‌دانسته‌اند، گفت: حتی از سعدی نیز به عنوان شاعری از همین دست یاد می‌کنند که طلبه یک مدرسه علمیه و واعظ بوده است.
وی با بیان این که سنت شعر و شاعری در حوزه‌های علمیه در دوره‌ها و سده‌های مختلف وجود داشته و تا امروز نیز ادامه دارد، تصریح کرد: به گفته حجت‌الاسلام جواد محمدزمانی، رئیس انجمن شعر طلاب، حدود ۵۰۰ شاعر طلبه در کشور داریم که این تعداد شاعر گواه این مدعاست.
حکیمی با بیان این که در نگاه اول به نظر می‌رسد شعر و شاعری چندان رابطه حسنه‌ای با حوزه و دروس حوزوی نداشته باشد، اما به گفته حکیمی در قرآن و روایات به این موضوع پرداخته شده‌ و شعری که حاوی مضامین غیر اخلاقی و غیر اسلامی نباشد، رد نشده است، ابراز کرد: برخی گمان می‌کنند شعر با دین اسلام تداخل دارد، در‌حالی‌که شعری که قرآن با آن مخالفت کرده، شعری است که مخاطب خود را به گمراهی می‌کشاند.
نویسنده، پژوهشگر و هنرمند حوزوی با بیان این که روایات متعددی در تأیید شعر و شاعری وجود دارد، عنوان کرد: پیامبر اسلام (ص) در مورد شعر فرموده اند: «بی گمان مؤمن ممکن است با زبانش اسلام را یاری کند و با زبانش همانند شمشیر به کافران حمله کند.»
وی با بیان این که شعر آیینی شامل مضامین اسلامی و نه صرفا مضمون رثای اهل بیت (ع) می باشد، خاطر نشان کرد: بسیاری گمان می‌کنند شعر آیینی فقط در رثای اهل بیت (ع) یا سوگ آنان سروده می‌شود، در حالی‌که این‌گونه نیست. شعر آیینی شعر شیعی است و این نوع شعر شامل مبارزه و عدالت و تمام مضامینی است که در آیات و روایات به آن‌ها اشاره شده است.
تلاقی علم و ادبیات در خراسان
حکیمی درمورد حوزه علمیه خراسان و نقش آن در این نوع شعر گفت: اين حوزه از دیرباز به عنوان حوزه‌های کهن و مرکز دانش و علم بوده و از طرفی در سرزمینی قرار گرفته که مهد ادبیات و ادب فارسی است؛ همچنین بیشتر خراسانی‌هایی که اهل ادب و ادبیات هستند، در حوزه علمیه زیسته‌اند و با دانش و معارف اسلامی رشد پیدا کرده‌اند و شاعرانی به وجود آمده‌اند که هم در زبان و ساختار شعری قدرتمند هستند و هم از نظر مضمون و محتوا به دلیل دانش اسلامی و تسلط به علوم اسلامی، شعر‌هایی دارای غنا و مضامین فوق‌العاده می‌سرایند.
ملک‌الشعرا بهار و شفیعی کدکنی برخواسته از حوزه علمیه خراسان هستند
این پژوهشگر و نویسنده در مسیر تألیف کتاب «سبحه صددانه» که در آن به بررسی شاعران برخاسته از حوزه علمیه خراسان از مشروطه تا‌کنون پرداخته است، با تعداد زیادی از شاعران حوزوی آشناست و شعر را تسبیح شاعران حوزوی دانسته و عنوان کرد: اين حوزه همواره از دیرباز مهد ادبیات و درس‌های ادبا نیز در این حوزه همیشه مرکز توجه و مورد عنایت بوده است.
وی با بیان این که این حوزه شاعران زیادی را پرورش داده که در انجمن‌های ادبی خراسان حضور داشتند، بیان کرد: حتی مسئولان انجمن‌های ادبی تهران در دوره مشروطه و پس از آن، از شاگردان ادیب نیشابوری و پرورش یافتگان حوزه علمیه خراسان بودند و اولین دانشکده‌های ادبیات ایران، مؤسسانی از شاگردان ادیب نیشابوری داشتند؛ همچنین افرادی مثل ملک‌الشعرای بهار، بدیع‌الزمان فروزان‌فر، دکتر شفیعی کدکنی و... پرورش یافتگان این حوزه بودند و یکی از شعرای برجسته حوزه خراسان، پدر ملک‌الشعرا بهار، ملک الشعرا صبوری است.
عضو شورای عالی گروه آموزشی ادب و هنر اسلامی با بیان این که یک ویژگی مهم شاعران بزرگ آن دوره این بود که هم به ادبیات عرب تسلط کاملی داشتند و زبان مقصد را خوب می‌شناختند و هم در ادب فارسی چهره‌های برجسته‌ای بودند، ابراز کرد: آنان همچنین به مضامین اسلامی نیز به دلیل تحصیل در حوزه علمیه آگاهی کامل داشتند و این موارد در هم آمیخته و در نتیجه باعث خلق آثار و اشعاری ماندگار شده است.
حکیمی ادامه داد: فراتر از مرز‌های کشور، در فضای زبان فارسی نیز شعر‌های حوزه علمیه خراسان تأثیرگذار بوده است و شاعران برجسته ادبیات مقاومت افغانستان، از جمله شهید علامه بلخی که پدر ادبیات مقاومت افغانستان به حساب می‌آید، پرورش‌یافتگان حوزه علمیه خراسان بودند و امروز نیز امیدواریم فضای ادبی حوزه علمیه خراسان همچون گذشته به دلیل سابقه کهن و درخشان آن پررنگ و تاثیرگذار باشد.