حوزه‌های علمیه و حوزه علمیه خراسان تلاش های زیادی در عرصه های مختلف انجام داده اند و خدمات بسیار زیادی از جانب آن انجام شده ولی در برخی از عرصه ها دچار کم توجهی شده است. امروز باید شرح و ظایف خود در قبال حضرت رضا علیه السلام و حرم مطهر رضوی و میراث ماندگار علمی و معنوی آن حضرت و اهل بیت(ع) در عرصه های مختلف را مورد بازبینی قرار دهد.
ما در اینجا در صدد بیان مسئولیت‌ها و شرح وظایف ای هستیم که طی سده ها و دوران معاصر کمتر به آنها توجه شده، در حالی که جزو وظایف ذاتی حوزه ها به شمار و در جغرافیای کلی انتساب حوزه به حضرت رضا علیه السلام به عنوان رویکردی دینی محسوب می شود.
تبیین شخصیت خواجه نصیر
در فرمایشات معصومین و حضرت رضا علیهم السلام آمده است که وقتی کسی را مورد احترام قرار می دهیم به فرزندان او نیز احترام بگذاریم و طبیعتاً به عنوان میراثی که از سوی پیامبر اکرم (ص) مورد تاکید قرار گرفته است ما وظیفه تکریم و احترام به اهل بیت علیهم السلام آن حضرت را بر عهده داریم.
تکریم و تعظیم علما و دانشمندان نیز یکی از وظایفی است که در احادیث و روایات ما بر آن تاکید شده است. به مناسبت پنجم اسفند، سالروز تولد خواجه نصیرالدین طوسی که به معرفی نیاز ندارد به این بحث می پردازیم. او در همین خطه خراسان متولد شد و پس از طی کردن دوران ابتدایی برای ادامه تحصیل به نیشابور رفت و در ادامه پس از حمله مغول از اینجا مجبور به هجرت شد. ما نقش پررنگ خواجه نصیرالدین طوسی را در تعامل با مغولان و مدیریت جریان بسیار خشن مغول شاهد هستیم که موفق شد آنان را تبدیل به نیروهای مسلمان و خدمتگزار به این دانش و و فرهنگ بنماید.
این شخصیت شهیر تنها در خراسان شناخته شده نیست بلکه در تمامی جهان ایشان را به واسطه خدمات علمی و اجرایی می شناسند؛ مخصوصاً در ۱۵ سال پایانی عمر بیشترین خدمات را به ایران و اسلام و تشیع انجام داد و در پایان عمر با کمال تواضع وصیت کرد که در کنار مزار امام کاظم و حضرت جواد علیهما السلام دفن شود و بر سنگ قبرش بنویسند: وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ .... برای چنین شخصیتی که خودش را خدمتگزار اهل بیت پیامبر می دانست به واسطه نسبتی که امام رضا با کاظمین علیهم السلام دارد، وظیفه ی حوزه علمیه خراسان را در این زمینه دوصد چندان می کند.
یکی از وظایفی که حوزه علمیه خراسان در خصوص این شخصیت داشته این است که باید در خصوص آثار و تحقیقات فراوان ایشان تحقیق مفصلی انجام شود. یکی از کارهای ارزشمند توسط دانشگاه خواجه‌نصیرالدین انجام، و کتابی در حدود ۳۰۰۰ صفحه منتشر شده که در آن ۷ هزار و ۳۰۰ مدخل شامل: مقالات مختلف و پایان نامه های گوناگون و به زبان‌های فارسی و عربی و آلمانی و انگلیسی و زبان های دیگر که در تمام جهان در خصوص نصیرالدین طوسی منتشر شده، در این کتاب گردآوری شده است که البته این اقدامات قطعاً باید به وسیله حوزه علمیه‌خراسان انجام می شد و نه دانشگاه.
وی در زمان خود به استاد البشر مشهور بود طراح رصدخانه مراغه است و همچنان آثار فکری او در همه جهان مورد توجه می باشد و نقطه عطفی در تاریخ علم در بعضی از موضوعات به شمار می‌رود اما ما از ابعاد وجودی اش بسیار غافل شده ایم.
بنابراین، باید در موضوعات مهم آموزشی و پژوهشی از کتاب‌های ایشان استفاده شود و مورد توجه قرار گیرد. امیدواریم که بتوانیم از هنر و امکانات دیگری که امروزه به وجود آمده جذابیت های متعددی را به وسیله آثار ایشان با پشتکار و همت حوزه علمیه خراسان ایجاد کنیم زیرا شایسته است که فضاهایی برای ارائه فکر و اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی ایجاد شود و تندیس او به نمایش درآید و فکر و آثار ایشان به نسل های آینده به طور کامل معرفی گردد.
محمد باغستانی