انقلاب اسلامی برای تحقق ارزش های بلند و والای خود شهدای فراوان داشته و این شهیدان بخش مهم و لاینفک تاریخ انقلاب قرار گرفته اند. شهدای انقلاب نه صرفا نمادی از موفقیت در یک مقطع تاریخی در جهت پیروزی بوده باشد بلکه عنصر فعال در همشیه تاریخ انقلاب اسلامی به حساب می آیند و نقش فرهنگ آفرینی و جریان سازی در استمرار آن داشته اند. از این رو، به لحاظ فاعلیت در تاریخ و فرهنگ انقلاب اسلامی در چند طیف قابل طبقه بندی و تقسیم هستند :
یک قسم از شهدای انقلاب اسلامی را می توان شهید در ساحت تفکر و اندیشه صورت بندی کرد. بدون شک شاخص ترین فرد این طیف از شهدای انقلاب اسلامی، شهید مطهری است و ایشان به خاطر نقش محوری که در اندیشه ورزی برای انقلاب اسلامی داشت، به شهادت رسید.
قسم دوم از شهدای انقلاب، کسانی اند که برای استقرار انقلاب اسلامی در قالب جمهوری اسلامی در ایران جان خود را فدا کردند و به مقام رفیع شهادت رسیدند؛ شهید بهشتی و رجایی و باهنر را می توان در این رده طبقه بندی کرد.
قسم سوم، شهدای هستند که در دفاع از مرزهای سرزمینی ایران بعد از انقلاب اسلامی که توسط رژیم بعثی عراق مورد تجاوز قرار گرفت ، به شهادت رسیدند و تحت عنوان شهدای دفاع مقدس یاد می شوند.
قسم چهارم از شهدا کسانی اند که در استقرار امنیت در جمهوری اسلامی، شربت شهادت را نوشیدند و در اثر جانفشانی های آنان امنیت درسرحدهای مرزی و در فضای اجتماعی و سیاسی کشور تثبیت شد.
قسم پنجم از شهدای انقلاب اسلامی ، شهدای مدافع حرم هستند که در دفاع حرم مقدس ائمه و امامزاده ها به مقام شامخ شهادت نایل آمدند. دفاع از حریم حرم بخشی از گفتمان انقلابی در حراست و پاسداری از هویت شیعی و انقلابی در کشور عراق و سوریه است که بازتولید و عرضه شد.
قسم ششم را شهدای می توان دانست که در تببین و شفافیت بخشی از حقیقت آرمان انقلاب اسلامی در برابر تحریف ها در عرصه مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قبای شهادت را پوشیدند.
سئوال این است شهید عبدالحمید دیالمه (۱۳۳۳-۱۳۶۰ش) جزو کدامیک از شهدای انقلاب اسلامی ایران به حساب می آید و در کدام از طبقه بندی مذکور قرار می گیرد؟
در تاریخ انقلاب اسلامی زمانی را داشتیم که تبیین اهداف و ارزش های انقلاب ، از گردنه مهم تاریخ انقلاب شمرده می شد و کسی که در این پیچ تاریخی و فرهنگی توانست نقش آفرینی جدی و راهگشا داشته باشد یا به شهادت رسید یا جانباز انقلاب شد و در مقطعی هم ترور شخصیت داشت. در مقطعی اندیشه ورزی برای انقلاب اسلامی قربانی می خواست و در مراحلی هم ، بصیرت بخشی نسبت به اندیشه ولایت فقیه ، فداکاری می خواست و جانبازی؛ چراکه جریان های سیاسی و فکری منافقین و غرب زده در مقاطعی از تاریخ انقلاب اسلامی که از وجاهت و اعتباری برخودار بودند، با لطایف الحیلی درصد تضعیف یا تحریف اندیشه ولایت فقیه در حکمرانی بود و این امر که با همراهی برخی انقلابی های بی بصیرت مواجه شده بود، فتنه ای را براه افتاده بود و برای خیلی تشخیص حقیقت و فریب، ساده و آسان نبود و کسی که در وادی تبیین و روشنگری گام برمی داشت، مورد تخریب و تحریف از سوی جریان های مذکور واقع می شد و از گردونه بیرون می رفت وگرنه به شهادت می رسید. شهید دیالمه ، شهید این عرصه در تبیین و بصیرت آفرینی بود.
شهید دیالمه چند ویژگی داشت که وی از دیگران و حتی از دیگر شهدای انقلاب متمایز ساخته است :
اول؛ درد و غیرت دینی؛ غیرت دینی بخش مهمی از ایمان مسلمانی است که نبی مکرم اسلام فرمود: «ان الغیره من الایمان ». مسلمانی که این عنصر از ایمان را داشته باشد. تلاش مضاعف برای دین خواهد داشت و طبق سنت الهی «وَلَيَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزيز»
دوم ؛ شهید دیالمه تلاش وافر داشت که فهم خویش را از دین عمق ببخشد، لذا در جلسات سخنرانی معرفتی شهید مطهری و آيت‌الله مكارم شيرازی و آيت‌الله جعفر سبحانی حضوری پیدا می کرد و ارتباط و تعامل نزدیک با برزگانی مانند حجج اسلام والمسلمین آقایان هاشمی نژاد و کامیاب و آیت الله واعظ طبسی در فعالیت سیاسی داشت و تحت تربیت اخلاقی و معنوی حضرات آقایان: آقا میرزا حسن علی مروارید، مرحوم میرزا مهدی نوقانی و مرحوم میرزا جوادآقا تهرانی بود و دروس معرفتی و فلسفی را در محضر آیت الله علمی اصول فلسفه را یاد می گرفت.
سومین ویژگی ایشان، فهم و شناخت عمیق از تحولات پیشرو عصر خویش و آدم های که در این میان نقش آفرینی داشتند، لذا تحلیل و تبیین ایشان از منافقین، بنی صدر و حتی از بر خی از شخصیت های سیاسی موجّه آن زمان _ که بعد از سی سال پیش بینی ایشان به واقعیت پیوست_ نشان از این ویژگی شاخص این شهید بزرگوار می باشد.

سید محمد عیسی نژاد