عید غدیر از بزرگترین اعیاد شیعیان است که در روز هجدهم ذی‌الحجه سال دهم هجرت، پیامبر اکرم(ص) به دستور خدا، امام علی(ع) را به مقام خلافت و امامت منصوب کرد. واقعه غدیر در سفر حجة الوداع سال دهم هجری و در سرزمین غدیرخم روی داد.
غدیر برای شیعه یک امر و واقعه صرفا تاریخی نیست بلکه یک مقوله معرفتی و اعتقادی است که بنا به اقتضای عالَم انسانی در یک ظرف زمانی و بستر تاریخی خاص اتفاق افتاده و سرمنشاء برای شروع یک جریان معرفتی و فرهنگی ویژه در تاریخ بشری شده است. از این جهت است که می بینیم در روایات عید غدیر را ، "عیدُاللهِ الاکبر"، "عید اهل بیت محمد(ع)"، و "اشرف الاعیاد" تعبیرشده است. به واقع، غدیر نماد و حاکی ازاستمرار حقیقت وحی در عصر خاتمیت در قامت امامت است و امامت یک بسته کامل معرفتی و فرهنگی و عقیدتی برای سعادت بشریت بوده است . بنابراین فرهنگ غدیر همان فرهنگ ولایت و امامت شمرده می شود.
1 . امامت الگوی حکمرانی سیاسی در شیعه در بستر فرهنگ و تمدن اسلامی است و این الگوی حکمرانی مهمترین وجه امتیاز شیعه با دیگران مذاهب اسلامی و اهل سنت می باشد . دال مرکزی در این الگوی حکمرانی این است که امامت امرانتخابی نيست بلكه امری است به جعل الهى كه توسط پيغمبر، يا امام قبلى، يا خود آن امام به نصوص و معجزات بر مردم معلوم مى‏شود و اين امر در قرآن مجيد به عنوان جعل و انتصاب الهى معرفى شده است (قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً ... وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا ). جمله «يهدون بامرنا» می گوید که امامت یک پدیده قدسی و الهى در نفس و جان امام است كه با آن بر ملكوت و نفوس اشياء اطلّاع حاصل نموده، و بر آنها سيطره پيدا مى‏نمايد و هر كه این ظرفیت وجودی و الهی در او باشد امام است و در هر كه نباشد امام نيست. پس امام با انتخاب اكثريّت يا با بيعت اهل حلّ و عقد قابل انتخاب نيست.
2 . حيوانات در میان موجودات هستی برخودار از يك سلسله غرايزی هستند که راهنمای آنان در زندگی حیوانی آنهاست و غريزه حیوان حکم راهنمايى و رهبرى آنها را دارد؛اما انسان با این که دارای ذخاير ارزشمند در عالم هستی است و از منابع قدرت بيشمار برخودار است ولی از این غریزه رهبری درونی برخوردار نیست؛ لذا، اگر پیامبران نبودند انسان نمی توانست این منابع و ذخایر وجودی خود را در مسیر صحیح و اصولی مدیریت و رهبری کند. از این جهت ، فقيرترين و ناتوان‏ترين موجود عالم هستی است و به رهبرى، مديريّت و هدايت از خارج نياز دارد و همین امر، علت بعثت انبیاء در عالم انسانی است و پيغمبران اين نيروهای بسته و راکد و سرمایه های بیکران انسان را آزاد و رها کردند ودر جهت رشد وتعالی آنان مجهّز و ساماندهی کرده و از ضعيف‏ترين ملّت هاى دنيا، قوى‏ترين ملّتها ‏ساختند و اين معجزه اصول حکمرانی امامت و رهبرى بود و هست.
3 . اكثريّت مردم به دنبال منافع خود بوده و از حق گريزانند( وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ‏، «انعام - 119») و آنان به صورت غریزی کسی كه منافع مادّى و رفاهی آنان را تأمين نماید ،گرایش پیدا می كنند و این نشان می دهد که انتخاب اکثریت افراد یک جامعه در مساله رهبری نمی تواند انتخاب درست باشد و همچنان اصل مهم در حکمرانی این گزاره است که "حاکم چه کسی است نه اینکه چگونه باید حکومت کرد" .
3 . انتخابات در امور اعتباري معنی دارد و ممکن است كه با انتخاب شهروندان آن امر اعتباری وجود پیدامی کند و با عدم انتخابش معدوم مى‏گردد، اما در امور تكويني اصلاً مجال انتخابی در بین نيست. امامت هم یک امر تکوینی است و به دست بشر نیست.
4 . در تاریخ اسلام، شاهد آن بودیم که براساس نظریه انتخاب راه برای کسانی باز شد که عرق در مادّيّات و شهوات بودند و توانستند قدرت را بدست بگیرند مانند بيعت مردم با معاويه و يزيد و خلفاى امويّين و عباسین . پس خلیفه و امام بايد معصوم بوده و از جانب خدا معيّن گردد.
5 . آنچه در قرآن در باره الگوی حکمرانی مطرح شده فراتر از آن است در دانش و فرهنگ بشری در آن باره تحقیق و نظریه پردازی شده است . سخن فلسفه ها و فرهنگ های امروزی در باره اصول حکمرانی و رهبرى در سطح و قلمروی مسائل اجتماعى بیش تر فراتر نرفته ولى آنچه در قرآن در این موضوع سخن رفته، رهبرى اجتماعى و معنوى انسان است.
6 . اصول حکمرانی در سه ساخت کلان در عالم انسانی اتفاق افتاده است و این ساحت یا به راهنمایی بوده یا به رهبری یا تجمیع هر دو، چه اینکه پيغمبران بزرگ (حضرت ابراهيم، موسى، عيسى ) هر دو منصب و شأن را داشتند، یعنی هم شأن راهنمايى و هم شأن رهبرى ، و خاتم الانبياء «رهنماى رهبر» است. نبوّت رهنمايى بشر به سعادت است . اما امامت ، همان راهى است كه پيغمبرآن آورده اند است و ائمّه مردم را در همان راه كه پيغمبر از طرف خداوند ارائه كرده است هدایت و بسيج مى‏كنند.
سید محمد عیسی نژاد