حجت‌الاسلام والمسلمین باقری‌کیا در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با بیان اینکه الگوپذیری در مقاطع بالای مدیریتی چه فرهنگی و علمی و چه اقتصادی قابل اجرا است، اظهار کرد: یکی از وجوهی که باید در عمل به آن به امام جواد(علیه‌السلام) تأسی پیدا کرد، آزادگی است. امام جواد(علیه‌السلام) آزاده بودند و در برابر توطئه خلیفه ایستادند؛ آن حضرت در سن کم توانستند خلیفه عباسی را که بر گستره جغرافیایی بزرگی از حجاز تا ایران، لبنان و اردن را مدیریت می کرد، زمین‌گیر کنند؛ شیوه برخورد امام با نقشه‌های مأمون در قالب مناظره علمی و یا اقدامات دیگر، خردمندانه و با تدبیر بوده است و این مسأله یعنی حرکت همراه با خرد و تدبیر امری است که برای همه ما در همه زمان‌ها الگوست.

استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان با اشاره به موفقیت‌های امام جواد(علیه‌السلام) در حوزه‌های فرهنگی و علمی ادامه داد: امام، انسان کامل است. انسان کامل عقل کل است و دارای تمام کمالاتی است که خداوند به او عنایت کرده است. امام نیازی به تجربه کردن، ندارد؛ بنابراین مدیریت امامت، با سایرین متفاوت بوده و قابل قیاس با مدیریت دیگران نیست. امام به‌گونه‌ای‌ است که به‌طور خدادادی مدیرترین مدیران جهان بشریت است؛ اما طبق فرمایش قرآن کریم پیامبر و امامان بشری مانند ما هستند و از این منظر الگو برداری از آنان برای ما ممکن است.

درایت و علمی که سیاست‌های مامون را نقش برآب کرد

حجت‌الاسلام والمسلمین باقری‌کیا در ادامه به نمونه‌ای از فعالیت‌های علمی ابن الرضا(علیه‌السلام) اشاره کرد و افزود: آن حضرت تنها امامی است در سنین کودکی با یکی از علمای بزرگ عصر خود یعنی «یحیی بن اکثم» مناظره علمی کردند؛ امام در آن مناظره موفق شدند؛ پرسش یحیی بن اکثم از امام پیرامون محرمات حج بود که یکی از سخت‌ترین مباحث فقهی است. پرسش‌های او به سفارش مأمون بود تا به خیال خود، امام نتوانند پاسخ درستی به او بدهند اما امام محمدتقی(علیه‌السلام) به خوبی از عهده جلسه مناظره برآمدند و نقشه‌های مأمون را نقش برآب کردند. نوبت به امام رسید تا از یحیی بن اکثم پرسشی را بپرسند، او نتوانست پاسخ سوال امام را بدهد و در همان جلسه محکوم شد. ماجرای این مناظره در خاطره جهان اسلام ثبت شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین باقری‌کیا در تحلیل شرایط سیاسی و اقدامات امام گفت: امام پانزده سال از هفده سال دوره امامت خود را در دوره خلافت مأمون عباسی بوده است. درایت امام جواد(علیه‌السلام) در دوران امامت که زمان طولانی با مأمون که به زیرکی بین بنی عباس معروف بوده است، باعث شد تا سیاست‌های مأمون را نقش برآب کند.

استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان افزود: در دوره امامت امام رضا(علیه‌السلام) و فرزندش بنا به سیاست‌های حکومت و مأمون؛ دایره علمی به تدریج گسترش پیدا کرد؛ به علاوه مذاهب اربعه از دوره امام صادق(علیه‌السلام) پدیدار گشت؛ در دوره امام رضا(علیه‌السلام) و امام جواد(علیه‌السلام) گسترده‌تر شدند؛ اهل سنت بیشترین جمعیت را دارا بودند و شیعه در اقلیت بود، از نظر سیاسی و اجتماعی نیز حکومت در دست بنی عباس بود و آنان از نسبت فامیلی با اهل بیت(علیهم‌السلام) بسیار بهره بردند، اما مدیریت مقتدرانه‌ امام جواد(علیه‌السلام) فرصت را برای امامان بعدی فراهم ساخت تا میراث‌دار سنت نبوی و علوی باشند

وی بیان داشت: امام با آنکه در گروه اقلیت بودند، با همراهی و همکاری شیعیان راستین توانستند خط اسلام ناب محمدی را حفظ کنند، اسلام عدل علوی را برای امت پیامبر نگاه دارند. میراث علمی و فرهنگی که از پیامبر و علی(علیه‌السلام) و امامان پس از آنها به جا مانده بود را برای نسل‌های بعد حفظ کنند. این‌ها همه در حالی صورت گرفت که امام جواد(علیه‌السلام) در سن کودکی و یا نوجوانی بودند. چنین مدیریت مقتدرانه‌ای از امام جواد فرصت را برای امام هادی، امام عسکری(علیه‌السلام) و امام زمان(عج) به‌وجود آورد تا میراث‌دار سنت نبوی و علوی باشند.

حجت‌الاسلام والمسلمین باقری‌کیا در پایان تأکید کرد: امام از هفت تا بیست و پنج سالگی به لحاظ سیاسی توانستند مامون را مدیریت کنند و نیز به لحاظ مسأله فرهنگی توانستند اصل دین رانگه دارند. حفظ فقه جعفری مهمترین دستاورد امام جواد(علیه‌السلام) است