حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی‌، استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری این حوزه، ویژگی شاخص حضرت قمر بنی‌هاشم(علیه‌السلام) را خلق نیکو دانست و گفت: این ویژگی، همان موتور محرکه‌ای است که انسان را به سمت عمل صالح سوق می‌دهد.

وی با اشاره به آیه شریفه «وَإِنَّکَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِیمٍ» که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در قرآن کریم با آن ستایش شده‌اند، گفت: اگر خُلق، باورها و رفتار انسان اصلاح نشود، عمل او نیز اصلاح نخواهد شد. بنابراین، اخلاق‌مداری یکی از شاخه‌های مهم ایمان است.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی با اشاره به حدیثی از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) که می‌فرمایند: «بالاترین رتبه اخلاقی انسان این است که ایثار در او شکل بگیرد» گفت: انسان باید به جایی برسد که بتواند دیگران را بر خود مقدم بداند. متأسفانه در فضای اجتماعی امروز، این اخلاق تقویت نشده و حتی انصاف و عدالت نیز کمرنگ شده است. اگر بتوانیم این اصول را در جامعه احیا کنیم، به همان روایتی می‌رسیم که می‌گوید: «آنچه برای خود می‌پسندی، برای دیگران نیز بپسند و آنچه برای خود نمی‌پسندی، برای دیگران نیز نپسند.»

وی افزود: برای بهره‌گیری از سیره حضرت عباس(علیه‌السلام) در بعد اجتماعی، باید فضایل اخلاقی ایشان به ویژه حق‌الناس را مورد توجه قرار دهیم. امروز اگر کرامت انسانی تضعیف شده، به این دلیل است که جامعه بیش از آن‌که به اخلاق اجتماعی توجه داشته باشد، به عبادات فردی محدود شده است. در حالی که بالاترین عبادت، اصلاح فضای اجتماعی است.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی تصریح کرد: اخلاق، انصاف و ایثار از جلوه‌های مهم عمل صالح است. اگر کرامت و ایثار حضرت عباس(علیه‌السلام) وارد زندگی اجتماعی شود، بسیاری از مشکلات به ویژه در حوزه اقتصادی که ریشه در بداخلاقی دارد، حل خواهد شد. حضرت عباس(علیه‌السلام) با خلق نیکو، تجسم اخلاق محمدی شدند؛ الگویی تمام‌نما برای کسانی که می‌خواهند انسانی زندگی کنند، اگرچه معصوم نبودند.

وی با بیان اینکه اسلام بدون ولایتمداری معنا ندارد، گفت: ولایتمداری یعنی حرکت پشت سر معصوم یا ولی خدا و وقف همه وجود برای هدایت جامعه؛ عقل نیز می‌پذیرد که جامعه انسانی برای رسیدن به اهدافش نیازمند انسجام است و به تعبیر حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، ولایت نخ تسبیحی است که جامعه را حفظ می‌کند.

این استاد حوزه علمیه خراسان ادامه داد: وقتی جامعه توحیدی حرکت کند، خلق و اخلاق حسنه جلوه می‌کند و نوع‌دوستی و پرهیز از خیانت در بین افراد مشاهده می‌شود. نمونه روشن آن، حضرت عباس(علیه‌السلام) است که در کربلا تا حق را دیدند، پای آن ایستادند و مطابق نظر امام و ولی خدا عمل کردند. ایثار و ولایتمداری ایشان، از مهم‌ترین عناصر شناخت و الگوگیری در اسلام‌شناسی و حق‌شناسی است.

حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی با اشاره به اهمیت مراقبه و تربیت اخلاقی گفت: تشخیص حق، نخستین گام برای رسیدن به عمل صالح است. انسان با مراقبت و پرورش فضایل اخلاقی، حسادت، کبر، بدبینی و توحش را از وجود خود می‌زداید و محبت، خیرخواهی و کرامات اخلاقی را جایگزین می‌کند. حضرت عباس(علیه‌السلام) با مراقبه و تلاش توانستند حق را تشخیص دهند و در برابر باطل ایستادگی کنند.

وی در پایان تأکید کرد: حضرت عباس(علیه‌السلام) به ما می‌آموزند که تا اخلاق اصلاح نشود، هیچ چیز اصلاح نمی‌شود. یکی از ثمرات اخلاق نیکو، باز شدن دریچه‌های وجودی و رسیدن به بصیرت است؛ بصیرتی که بتواند واقعیت‌ها را به درستی تشخیص دهد و اجازه ندهد کسی حق را باطل جلوه دهد. ایستادگی ایشان در برابر هجمه‌های بنی‌امیه و حمایت از جایگاه امامت، نمونه بارز تحقق این حقیقت است.