به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجتالاسلام والمسلمین مهدی زمانیفرد، عضو شورای عالی این حوزه، در مراسم بزرگداشت عالم ربانی حضرت آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض که از سوی حوزه علمیه خراسان، تولیت آستان قدس رضوی و نماینده ولیفقیه در استان خراسان رضوی در ایوان مقصوره مسجد گوهرشاد حرم مطهر رضوی برگزار شد، اظهار داشت: در مجلسی که به یادبود یک مرجع و عالم ربانی برپا شده است، باید از کلام عالمانه و معارف برخاسته از مکتب اهلبیت(علیهمالسلام) بهرهمند شد.
وی با اشاره به جایگاه عالمان دینی در روایات اسلامی گفت: در کتاب شریف اصول کافی از رسول گرامی اسلام(صلیاللهعلیهوآله) نقل شده است که فقها و عالمان دینی، امانتداران پیامبران هستند.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: پیامبران الهی در دوران حیات خود، دو امر مهم را مورد توجه قرار میدادند و پس از رحلت نیز این دو امانت بزرگ را به عالمان سپردند تا از آن پاسداری کنند.
وی ادامه داد: نخستین امانت پیامبران، شریعت الهی است. پیامبران با زحمات فراوان، شریعت الهی را در جامعه نشر دادند و پس از خود، این امانت عظیم را به دست عالمان سپردند. عالمان و فقیهان، پاسداران شریعت، احکام، عقاید و اخلاق پیامبران هستند.
امت؛ دومین امانت الهی در دست فقها
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد تصریح کرد: دومین امانتی که پیامبران به عالمان سپردند، امت آنان است. امت هر پیامبر امانت الهی است و پیامبران برای هدایت، تعالی و رشد آن تلاش میکردند. پس از آنان، این مسئولیت بر عهده فقها قرار گرفت تا هدایت، سرپرستی، تعالی و تکامل امت را عهدهدار باشند.
وی در ادامه، با تبیین دومین منزلت عالمان دینی گفت: در آموزههای دینی، شهدا دارای مقام بسیار بلند و والایی هستند و آیات متعددی از قرآن کریم در شأن آنان نازل شده است، اما بر اساس روایات اهلبیت(علیهمالسلام)، مقام فقیه و عالم دین از شهید نیز برتر دانسته شده است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: مرحوم شیخ طوسی در کتاب «امالی» از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) نقل میکند که در روز قیامت، مرکب قلم عالمان با خون شهیدان سنجیده میشود و مرکب قلم عالمان برتر از خون شهیدان قرار میگیرد.
وی در تبیین این روایت گفت: ممکن است این پرسش مطرح شود که چگونه مقام عالم از شهیدی که همه هستی خود را فدای دین خدا کرده است، بالاتر باشد. پاسخ آن است که این عالمان هستند که شهید میپرورانند. اگر فرهنگ شهادت در جامعه گسترش مییابد، محصول تلاش، تبیین و مجاهدت علمی عالمان دینی است.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد خاطرنشان کرد: این عالم دین است که با تفسیر آیات قرآن، تبیین روایات اهلبیت(علیهمالسلام) و گسترش معارف دینی، فرهنگ ایثار و شهادت را در جامعه نهادینه میکند. از همین رو، جایگاه عالم در این منطق، جایگاهی بنیادین و ریشهای است.
وی سومین منزلت عالمان در جامعه اسلامی را جایگاه ولایت دانست و اظهار کرد: پس از ائمه اطهار(علیهمالسلام)، ولایت و حاکمیت جامعه اسلامی از سوی امام زمان(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) به فقها سپرده شده است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: مرحوم شیخ صدوق در کتاب «کمالالدین و تمامالنعمة»، توقیع شریف حضرت ولیعصر(عجلاللهتعالیفرجهالشریف) را نقل میکند که در آن آمده است: «و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة حدیثنا فإنهم حجتی علیکم و أنا حجة الله».
وی ادامه داد: بر اساس این توقیع شریف، در دوران غیبت کبری، مردم در حوادث و مسائل نوپدید باید به فقها و راویان حدیث اهلبیت(علیهمالسلام) مراجعه کنند؛ چراکه آنان حجت امام زمان(عج) بر مردم هستند.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به شخصیت علمی و معنوی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض گفت: این مرجع بزرگوار که امروز در مجلس یادبود ایشان حضور داریم، عالمی فقیه، فرزانه و مصداق روشن همین روایات بود.
وی افزود: در این فرصت، به برخی از ویژگیهای برجسته این مرجع عالیقدر اشاره میکنم؛ ویژگیهایی که برای طلاب، فضلا و همه علاقهمندان به معارف دینی درسآموز است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان نخستین ویژگی آیتاللهالعظمی فیاض را سختکوشی و تلاش مستمر علمی دانست و اظهار کرد: ایشان در خانوادهای روستایی و کشاورز دیده به جهان گشود. پدر بزرگوارش کشاورز بود، اما علاقه داشت فرزندش در مسیر علم دین قرار گیرد و از همان کودکی او را در این مسیر هدایت کرد.
وی افزود: استعداد علمی ایشان از همان سالهای نخست آشکار شد و همین امر سبب شد پدر، مقدمات رشد علمی او را فراهم کند. سپس برای ادامه تحصیل به مشهد مقدس هجرت کرد و در این شهر از محضر استادانی چون ادیب نیشابوری بهره برد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد ادامه داد: آیتاللهالعظمی فیاض پس از یک سال اقامت در مشهد، به دلیل علاقه فراوان به نجف اشرف و بهرهمندی از حوزه علمی آن دیار، عازم عراق شد و در ۱۸ سالگی وارد نجف اشرف شد.
وی تصریح کرد: در آن زمان، حوزه علمیه نجف از نظر معیشتی و امکانات شرایط بسیار دشواری داشت، اما کسی که در پی تحصیل علم است، هیچ مانعی نمیتواند او را از مسیر بازدارد. ایشان با جدیت، تلاش علمی خود را ادامه داد و به تدریج مراتب رشد و کمال را پیمود.
وی ادامه داد: آیتاللهالعظمی فیاض ۱۸ سال تمام، بدون وقفه، در درس مرجع عالیقدر حضرت آیتاللهالعظمی سید ابوالقاسم خویی حضور یافت و با اهتمام فراوان در فراگیری دانش، به مرتبهای رسید که از استاد خود اجازه اجتهاد دریافت کرد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد گفت: این تلاش، سختکوشی و مجاهدت علمی است که بزرگان را به قلههای رفیع میرساند و بدون تلاش، رسیدن به چنین جایگاهی ممکن نیست.
وی دومین ویژگی این مرجع عالیقدر را تلاشهای علمی گسترده در عرصههای مختلف دانست و افزود: ایشان در سه بخش، مجاهدتی درخور توجه داشت.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد گفت: نخستین بخش، تربیت علمی شاگردان بود. بیش از پنج دهه از عمر این مرجع عالیقدر صرف تدریس درس خارج شد؛ بالاترین مرتبه آموزشی در حوزههای علمیه. شمار فراوانی از فضلا و شاگردان در محضر ایشان پرورش یافتند و به مراتب بالای علمی رسیدند.
وی ادامه داد: بخش دوم، فعالیتهای پژوهشی و قلمی ایشان بود. این مرجع بزرگوار، دهها سال با قلمی شیوا و استوار به نگارش آثار علمی پرداخت. از جمله آثار مشهور ایشان، تقریرات درس استاد بزرگوارشان حضرت آیتاللهالعظمی خویی است که در حوزههای علمیه مورد توجه فراوان قرار گرفته و در شهرت علمی ایشان نقشآفرین بوده است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: آیتاللهالعظمی خویی نیز بر این اثر مقدمه نوشته و با تعابیری بلند، از دقت، فضل و توان علمی ایشان تجلیل کرده است.
وی گفت: بخش سوم از فعالیتهای علمی این مرجع عالیقدر، حضور مؤثر در هیئت استفتای حضرت آیتاللهالعظمی خویی بود. ایشان ۱۵ سال تمام عضو هیئت استفتای معظمله بود و در پاسخگویی به مسائل فقهی، در کنار برجستهترین شاگردان و فقهای حوزه ایفای نقش میکرد.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد سومین ویژگی آیتاللهالعظمی فیاض را توجه به مسائل روز و نیازهای نوپدید جامعه دانست و گفت: بسیاری از مسائل فقهی، از مسائل مستحدثه هستند و در گذشته وجود نداشتند. این عالم جلیلالقدر درباره این مسائل نوپدید، آثار بسیار ارزشمندی ارائه کرده است.
وی افزود: یکی از آثار مهم ایشان در حوزه مسائل اقتصادی و احکام اسلامی است که در آن، مباحث پیچیده اقتصادی مانند بورس، اوراق قرضه، سهام و مسائل مالی جدید با تکیه بر فقه جواهری و سنتی بهخوبی بررسی شده است.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان ادامه داد: ایشان همچنین در زمینه مسائل مستحدثه پزشکی، از جمله پیوند اعضا، رحم اجارهای و موضوعات مختلف فقه پزشکی، آثاری عرضه کرده و به نیازهای فقهی جامعه پزشکی پاسخ داده است.
وی افزود: در حوزه حقوق بانوان و نسبت آن با نظام اسلامی و همچنین جایگاه اجتماعی و سیاسی زنان در جامعه اسلامی نیز دیدگاهها و آثار قابل توجهی از ایشان بر جای مانده است.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد تأکید کرد: آیتاللهالعظمی فیاض، فقیهی بهروز، زمانشناس و دغدغهمند بود که تنها به مباحث سنتی گذشته بسنده نمیکرد، بلکه برای حل چالشهای فقهی زمان خود کوشش گستردهای داشت.
وی چهارمین ویژگی این مرجع عالیقدر را اندیشههای سیاسی و نگاه او به حکومت اسلامی برشمرد و اظهار کرد: ایشان درباره ولایت فقیه و حکومت اسلامی آثاری تألیف کرده و بهروشنی نشان داده است که دیانت از سیاست جدا نیست.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان افزود: از منظر ایشان، اساس حاکمیت از آنِ خداوند است و پس از پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) و ائمه اطهار(علیهمالسلام)، فقها عهدهدار استمرار این حاکمیت الهی هستند.
وی ادامه داد: آیتاللهالعظمی فیاض در مباحث مربوط به ولایت فقیه، دیدگاههای عمیق و گستردهای ارائه کرده و حدود اختیارات فقیه را با استناد به ادله و مبانی فقهی، بهصورت مبسوط تبیین کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین زمانیفرد با اشاره به جایگاه ممتاز این مرجع تقلید گفت: در عظمت فقدان ایشان همین بس که حضرت آیتاللهالعظمی سیستانی، این ضایعه را خسارتی بسیار بزرگ و جبرانناپذیر توصیف کردهاند و فرمودهاند پر شدن این خلأ، جز به عنایت و لطف الهی ممکن نخواهد بود.
وی افزود: آیتاللهالعظمی فیاض ۹۶ سال عمر کرد و از این عمر پربرکت، بیش از ۹۰ سال را در مسیر علم، فقاهت، تحقیق و تربیت شاگرد صرف کرد و از روستایی دورافتاده به قله مرجعیت در حوزه علمیه رسید.
عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان در پایان اظهار داشت: آنچه امروز از میراث ارزشمند اهلبیت(علیهمالسلام) در اختیار ماست، به برکت مجاهدت فقهای بزرگ و پاسداران این میراث گرانسنگ است.
