به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان در آغاز سال تحصیلی مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام، با اشاره به حدیثی از امام حسن عسکری(علیهالسلام) درباره محاسبه نفس، اظهار کرد: انسان در دنیا به دنبال کسب و تجارت است و ما به دنبال کسب علم هستیم؛ در این کسب نیز باید به دنبال سود باشیم و یکی از ارکان رسیدن به سود، محاسبه است.
وی افزود: کسی که محاسبه روزانه و مستمر نداشته باشد، یکباره متوجه میشود که همه هستی خود را از دست داده و چیزی به دست نیاورده است. در روایات نیز تأکید شده است که کسی که حساب نفس خود را نرسد، از اهلبیت(علیهمالسلام) نیست.
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان تصریح کرد: انسانی که محاسبه ندارد، برنامه و پیشرفت ندارد و به کمال نمیرسد؛ زیرا با محاسبه، انسان در مسیر حق متمرکز میشود.
زیرکترین انسانها برای آخرت زندگی میکنند
این مُدرس حوزه علمیه با اشاره به حدیثی از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) که امام حسن عسکری(علیهالسلام) نقل کردهاند، گفت: «أکیس الکیسین من حاسب نفسه و عمل لما بعد الموت»؛ زیرکترین مردم کسانی هستند که خودشان را محاسبه میکنند و برای بعد از مرگ زندگی میکنند.
وی ادامه داد: زندگی مورد قبول اسلام، زندگیای است که بر اساس آخرت باشد و ملاک زندگی انسان باید آخرت باشد؛ در مقابل، احمقترین مردم کسانی هستند که از هوای نفس و آرزوهای خود پیروی میکنند.
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان با اشاره به چگونگی محاسبه نفس در کلام امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، اظهار کرد: انسان باید در پایان هر روز به نفس خود رجوع کند و بداند روزی که گذشت، دیگر بازنمیگردد؛ بنابراین باید بررسی کند که این روز را در چه کاری صرف کرده و چه عملی انجام داده است.
حقوق مردم و رفتار روزانه در ترازوی محاسبه
وی افزود: انسان باید بررسی کند که در طول روز چقدر خدا را ذکر و حمد کرده و آیا حقوق مؤمنان را ادا کرده است یا نه؛ در خانه، میان فرزندان و همسر، در ارتباط با همسایهها، دوستان و نیز در مجموعهای که در آن فعالیت میکند، حقوقی بر عهده انسان است.
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان ادامه داد: انسان باید ببیند آیا غصهای از دیگران را برطرف کرده یا غصهای بر پدر و مادر، استاد، دوست و دیگران تحمیل کرده است. همچنین باید بررسی کند که آیا غیبت برادر مؤمن خود را کرده یا در حفظ آبروی او کوشیده است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به حقوق مؤمنان گفت: مجموعه ارتباطات انسان در دنیا، از حقوق هممباحثه و استاد گرفته تا دیگر افرادی که با آنها ارتباط دارد، در قیامت مورد سؤال قرار میگیرد و انسان باید درباره نحوه رفتار خود با هر یک از آنان پاسخگو باشد.
استغفار و تجدید عهد با ولایت اهلبیت(علیهمالسلام)
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان در ادامه اظهار کرد: انسان پس از محاسبه باید اگر کار خیری انجام داده، خداوند را حمد کند و اگر معصیتی از او سر زده است، استغفار و عزم کند که دیگر به آن بازنگردد.
وی افزود: گناه انسان را از ولایت خدا و اولیای او خارج و تحت ولایت شیطان قرار میدهد؛ بنابراین انسان باید با تجدید صلوات بر محمد و آل محمد(صلیاللهعلیهوآله) و تجدید عهد با امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، ولایت آن حضرت را به نفس خود عرضه و با ایشان تجدید بیعت کند و حقوق مردم را نیز ادا کند.
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان با تأکید بر اینکه محاسبه نفس باید به یک روش دائمی در زندگی تبدیل شود، گفت: اکنون که سال تحصیلی آغاز شده است، این محاسبه باید نسبت به همه امور زندگی آغاز شود. کسی که خود را محاسبه نکند، دچار خسران میشود و به جایی نمیرسد.
وی خاطرنشان کرد: این مطالب، اساسی، کاربردی و انسانساز است و اگر انسان به آنها عمل کند، آثار آن را در نفس خود خواهد دید؛ اما اگر نفس، زبان، چشم و گوش خود را رها کند، به جایی نمیرسد.
حجتالاسلام والمسلمین خدابخشیان در پایان با اشاره به محل نقل حدیث، گفت: این روایت در بحارالانوار، جلد هفتاد، صفحات ۶۹ و ۷۰، در باب «مراتب النفس و عدم الاعتماد علیها» آمده است.
