به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، رئیس ستاد اقامه نماز کشور، امروز پنجشنبه ۹ مهرماه در سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(ره)» که با حضور مدیران، مسئولان و شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور در تالار قدس آستان قدس رضوی برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه‌های تبلیغ و آموزش معارف دینی اظهار داشت: برای اقامه و ترویج نماز، صرفاً تولید محتوا کافی نیست، بلکه باید شیوه ارتباط با مخاطب و نحوه انتقال مفاهیم دینی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه در فعالیت‌های دینی باید از ظرفیت‌های مختلف جامعه استفاده کرد، افزود: یکی از مسائل مهم در عرصه تبلیغ، شناخت مخاطب است و نمی‌توان برای همه گروه‌ها با یک زبان و روش واحد سخن گفت.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور تصریح کرد: کودک، نوجوان، جوان، دانشجو، سرباز، خانواده و دیگر اقشار جامعه، هرکدام شرایط و نیازهای خاص خود را دارند و اگر این تفاوت‌ها در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و دینی مورد توجه قرار نگیرد، بخشی از ظرفیت تبلیغ از دست خواهد رفت.
ارتباط با کودکان و نوجوانان باید از سال‌های نخست شکل بگیرد
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با تأکید بر اهمیت ارتباط با کودکان و نوجوانان گفت: اگر قرار است نسل آینده با نماز مأنوس باشد، باید از همان سال‌های کودکی برای ارتباط با آنان برنامه‌ریزی کنیم.
وی افزود: بچه‌ها باید در برنامه‌های دینی دیده شوند و سخن گفتن با آنان نیازمند زبان، مثال و شیوه‌ای متناسب با سن و فضای ذهنی آنان است.
وی با اشاره به تجربه‌های خود در جلسات مختلف با کودکان و نوجوانان اظهار داشت: گاهی در یک برنامه، به جای سخنرانی طولانی می‌توان چند دقیقه مطلب ساده، یک داستان، یک حدیث یا یک نکته قرآنی بیان کرد و با همین روش، ارتباط مناسبی با مخاطب برقرار کرد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور ادامه داد: برای کودک و نوجوان نباید مطالب سنگین و پیچیده را بدون توجه به شرایط مخاطب مطرح کرد؛ بلکه باید مفاهیم را ساده، کاربردی و جذاب ارائه داد تا کودک احساس کند این مطالب با زندگی او ارتباط دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به نقش مسجد در تربیت دینی اظهار داشت: مسجد باید محل ارتباط با مردم باشد و فعالیت آن به برگزاری نماز جماعت محدود نشود.
وی افزود: اگر مسجد با کودک، نوجوان و جوان ارتباط برقرار کند، بسیاری از مسائل فرهنگی و تربیتی را می‌توان در همان محیط پیگیری کرد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور تأکید کرد: روحانی و امام جماعت نباید فقط در زمان نماز با مردم ارتباط داشته باشد؛ بلکه باید فرصت‌هایی برای گفت‌وگو، پرسش و پاسخ و ارتباط صمیمی با مخاطبان ایجاد شود.
وی با اشاره به تجربه حضور خود در مساجد و جلسات مختلف بیان کرد: گاهی یک گفت‌وگوی کوتاه و صمیمی با جوانان، زمینه‌ای ایجاد می‌کند که آنان پرسش‌های خود را مطرح کنند؛ پرسش‌هایی که ممکن است در یک جلسه رسمی امکان طرح آنها وجود نداشته باشد.
روحانیون منتظر دعوت جوانان نمانند
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با تأکید بر ضرورت حضور روحانیون در محیط‌های مختلف اجتماعی گفت: نباید منتظر بمانیم که جوانان همیشه به مسجد یا جلسه دینی بیایند، بلکه خود ما باید به سراغ آنان برویم.
وی افزود: روحانی می‌تواند در مدرسه، دانشگاه، خوابگاه دانشجویی، پادگان، کلانتری و دیگر محیط‌هایی که با جوانان ارتباط دارد، حضور پیدا کند و با آنان گفت‌وگو داشته باشد.
وی با اشاره به تجربه حضور در خوابگاه‌های دانشجویی گفت: گاهی حضور در جمع چند جوان و گفت‌وگوی دونفره یا چندنفره، اثر بیشتری از یک سخنرانی رسمی دارد؛ زیرا جوان در چنین فضایی راحت‌تر سؤال و دغدغه خود را بیان می‌کند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور اضافه کرد: نباید همه ارتباطات با نسل جوان را به سخنرانی‌های رسمی محدود کنیم؛ بلکه گفت‌وگوی مستقیم و چهره‌به‌چهره نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
تبلیغ خصوصی در کنار تبلیغ عمومی مورد توجه باشد
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به اهمیت ارتباط فردی در تبلیغ دین اظهار داشت: همه مردم مانند یکدیگر نیستند و یک شیوه تبلیغ نمی‌تواند برای همه افراد نتیجه یکسان داشته باشد.
وی افزود: برخی افراد با سخنرانی عمومی ارتباط برقرار می‌کنند و برخی دیگر نیازمند گفت‌وگوی فردی هستند؛ بنابراین در کنار تبلیغ عمومی باید به تبلیغ خصوصی و ارتباط مستقیم با افراد نیز توجه شود.
وی تصریح کرد: گاهی یک گفت‌وگوی خصوصی می‌تواند مسئله‌ای را حل کند که در یک سخنرانی عمومی امکان طرح و پاسخگویی به آن وجود ندارد.
مخاطب‌شناسی باید در برنامه‌های دینی جدی گرفته شود
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با بیان اینکه مخاطب‌شناسی یکی از ضرورت‌های فعالیت فرهنگی است، گفت: باید بدانیم برای چه کسی صحبت می‌کنیم و مخاطب ما چه مسئله‌ای دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی افزود: اگر سخنرانی برای کودک، دانشجو، سرباز یا خانواده بدون شناخت شرایط و نیازهای آنان انجام شود، ممکن است بخش مهمی از پیام به مخاطب منتقل نشود.
وی با اشاره به تجربه‌های خود در جلسات مختلف گفت: گاهی در یک برنامه، چند دقیقه فرصت برای سخن گفتن وجود دارد و باید همان زمان کوتاه را به بهترین شکل مورد استفاده قرار داد.
وی ادامه داد: حتی در فرصت‌های کوتاه نیز اگر موضوع درست انتخاب شود و سخن متناسب با مخاطب باشد، می‌توان یک نکته مهم را منتقل کرد.
قصه و مثال، ابزار مؤثر انتقال مفاهیم دینی است
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با تأکید بر استفاده از قصه در بیان معارف دینی اظهار داشت: از قصه نباید غافل شویم؛ زیرا داستان و مثال می‌تواند مفاهیم دینی را برای مخاطب قابل فهم‌تر کند.
وی افزود: قرآن کریم نیز برای بیان بسیاری از مفاهیم از داستان و تجربه‌های تاریخی استفاده کرده است و ما نیز باید از این ظرفیت در آموزش و تبلیغ استفاده کنیم.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور ادامه داد: وقتی یک مطلب دینی در قالب یک داستان یا نمونه عینی بیان شود، مخاطب راحت‌تر با آن ارتباط برقرار می‌کند و احتمال ماندگاری آن در ذهن بیشتر است.
وی تأکید کرد: در فعالیت‌های تبلیغی باید از زبان ساده و مثال‌های ملموس استفاده کرد و از بیان مطالبی که ارتباطی با زندگی مخاطب ندارد، پرهیز شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به ضرورت به‌روز بودن شیوه تفسیر و آموزش قرآن گفت: باید آیات قرآن را به مسائل مورد نیاز مردم پیوند بزنیم و نشان دهیم که قرآن برای زندگی امروز نیز حرف و راهکار دارد.
وی افزود: تفسیر و آموزش قرآن نباید از مسائل واقعی جامعه فاصله داشته باشد؛ زیرا مخاطب زمانی بیشتر با قرآن ارتباط برقرار می‌کند که کاربرد آیات را در زندگی خود ببیند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با تأکید بر توجه به آیات‌الاحکام بیان کرد: در آموزش معارف دینی باید از ظرفیت آیات قرآن برای پاسخ به مسائل مختلف زندگی استفاده کرد.
وی ادامه داد: وقتی یک حکم یا دستور دینی بیان می‌شود، باید برای مخاطب روشن شود که این حکم چه ارتباطی با زندگی او دارد و چگونه می‌تواند در رفتار و تصمیم‌های روزمره او اثر بگذارد.
آموزش دینی باید از حالت محفوظات خارج شود
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با انتقاد از رویکردهایی که آموزش دینی را صرفاً به انتقال اطلاعات محدود می‌کند، گفت: هدف آموزش دینی این نیست که فقط مجموعه‌ای از مطالب را به مخاطب منتقل کنیم، بلکه باید این معارف در رفتار و زندگی او اثر بگذارد.
وی افزود: اگر کودک یا نوجوان مطلبی را بشنود، اما نتواند آن را در زندگی خود به کار ببرد، هدف اصلی آموزش محقق نشده است.
وی تصریح کرد: باید میان علم، عمل و زندگی ارتباط برقرار شود و نماز نیز از همین مسیر باید در متن زندگی مردم قرار گیرد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با تأکید بر ضرورت بررسی موانع اقامه نماز اظهار داشت: باید ببینیم چرا برخی افراد با نماز ارتباط مناسبی ندارند و علت این مسئله را شناسایی کنیم.
وی افزود: به جای اینکه فقط درباره ضرورت نماز سخن بگوییم، باید موانع موجود در خانواده، مدرسه، مسجد، محیط کار و دیگر محیط‌های اجتماعی را بررسی و برای هرکدام راهکار ارائه کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی ادامه داد: اگر مشکل را نشناسیم، ممکن است فعالیت‌های زیادی انجام دهیم، اما نتیجه مطلوب حاصل نشود.
وی تأکید کرد: برنامه‌های فرهنگی باید از حالت کلی و شعاری خارج شود و به سمت اقدامات عملی و قابل ارزیابی حرکت کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به اهمیت ارتباط با نسل جوان اظهار داشت: جوانان را باید دریابیم و برای ارتباط با آنان منتظر فراهم شدن شرایط ایده‌آل نمانیم.
وی افزود: در بسیاری از محیط‌ها، از جمله دانشگاه‌ها و خوابگاه‌های دانشجویی، فرصت‌های مناسبی برای گفت‌وگو با جوانان وجود دارد و روحانیون و مبلغان می‌توانند از این فرصت‌ها استفاده کنند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با اشاره به تجربه‌های خود در ارتباط با دانشجویان گفت: گاهی چند نفر جوان در یک جمع کوچک، پرسش‌هایی مطرح می‌کنند که برای پاسخ دادن به آنها باید با حوصله و بدون ایجاد فاصله با مخاطب گفت‌وگو کرد.
وی ادامه داد: ارتباط با جوان، نیازمند شناخت زبان و فضای فکری اوست و نمی‌توان صرفاً با روش‌های رسمی و یک‌طرفه انتظار نتیجه داشت.
ظرفیت مدارس و دانشگاه‌ها برای ترویج نماز جدی گرفته شود
وی با تأکید بر اهمیت محیط‌های آموزشی گفت: مدرسه و دانشگاه از مهم‌ترین عرصه‌های ارتباط با نسل جدید هستند و باید از این ظرفیت برای آموزش قرآن و نماز استفاده شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی افزود: معلمان، استادان، مبلغان و روحانیون می‌توانند در کنار آموزش رسمی، فرصت‌هایی برای گفت‌وگو درباره مسائل دینی ایجاد کنند.
وی خاطرنشان کرد: ارتباط با دانش‌آموز و دانشجو نباید فقط به مناسبت‌های خاص محدود شود، بلکه باید استمرار داشته باشد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با اشاره به حضور جوانان در پادگان‌ها و مراکز نظامی گفت: وقتی در یک پادگان ده‌ها یا صدها سرباز حضور دارند، باید برای ارتباط فرهنگی و دینی با آنان برنامه داشت.
وی افزود: همین نگاه را می‌توان در کلانتری‌ها و دیگر محیط‌هایی که تعداد زیادی جوان در آن حضور دارند، دنبال کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی تصریح کرد: نباید تصور کنیم تنها در مسجد یا حوزه علمیه امکان فعالیت فرهنگی وجود دارد؛ هرجا جوان حضور دارد، امکان کار فرهنگی و دینی نیز وجود دارد.
نظر جوانان در برنامه‌ریزی فرهنگی مورد توجه قرار گیرد
وی با اشاره به تجربه‌هایی که در ارتباط با جوانان داشته است، گفت: گاهی پیشنهادهای جوانان می‌تواند به ما نشان دهد که چه برنامه‌هایی برای آنان جذاب‌تر و اثرگذارتر است.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور افزود: باید از جوانان سؤال کنیم که چه چیزی برای آنان مفید است و چه چیزی موجب فاصله گرفتن آنان از برنامه‌های دینی می‌شود.
وی تأکید کرد: اگر جوان را در برنامه‌ریزی فرهنگی شریک کنیم، شناخت دقیق‌تری از نیازهای او به دست می‌آوریم.
تبلیغ دین باید با زندگی مردم پیوند داشته باشد
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با بیان اینکه تبلیغ دینی نباید از زندگی مردم فاصله بگیرد، اظهار داشت: مردم باید احساس کنند که قرآن، نماز و معارف دینی با مسائل زندگی آنان ارتباط دارد.
وی افزود: وقتی مطلبی تنها به صورت نظری بیان شود، ممکن است مخاطب ارتباط لازم را با آن برقرار نکند؛ اما اگر همان مطلب در قالب یک مسئله واقعی زندگی مطرح شود، زمینه فهم و پذیرش آن بیشتر خواهد بود.
وی ادامه داد: مبلغ باید مسائل مردم را بشناسد و برای پرسش‌ها و نیازهای واقعی آنان پاسخ داشته باشد.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با تأکید بر ضرورت استفاده درست از زمان و امکانات گفت: در برنامه‌های فرهنگی باید کارهای ضروری را از فعالیت‌های کم‌اثر جدا کرد.
وی افزود: فرصت و امکانات محدود است و باید آن را صرف برنامه‌هایی کنیم که واقعاً به تربیت و رشد دینی مردم کمک می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی با اشاره به ضرورت بازنگری در برخی برنامه‌های فرهنگی اظهار داشت: گاهی برنامه‌هایی اجرا می‌شود که وقت زیادی می‌گیرد، اما اثر آن مشخص نیست؛ بنابراین باید در شیوه فعالیت‌ها بازنگری کنیم.
ارتباط با نسل جدید نیازمند حضور و استمرار است
وی با بیان اینکه کار فرهنگی با یک جلسه و برنامه مقطعی به نتیجه نمی‌رسد، گفت: ارتباط با کودک و جوان باید مستمر باشد و نمی‌توان انتظار داشت با یک سخنرانی یا یک برنامه، رفتار و نگرش افراد تغییر کند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور افزود: روحانی و مبلغ باید در میدان حضور داشته باشد و ارتباط خود را با مخاطب ادامه دهد.
وی تأکید کرد: حضور مستمر، شناخت مخاطب و پاسخ دادن به پرسش‌های واقعی مردم از عوامل مهم موفقیت در فعالیت‌های دینی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی در پایان با تأکید بر ضرورت تبدیل برنامه‌های فرهنگی به اقدامات عملی اظهار داشت: در مسیر اقامه نماز باید از ظرفیت همه مجموعه‌ها استفاده کنیم و هرکس در حد توان خود مسئولیتی را بر عهده بگیرد.
وی افزود: خانواده، مدرسه، مسجد، حوزه علمیه، دانشگاه و دستگاه‌های فرهنگی هرکدام بخشی از این مسئولیت را بر عهده دارند و باید میان آنها هماهنگی ایجاد شود.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور خاطرنشان کرد: فرصت‌های ارتباط با مردم و به‌ویژه نسل جوان نباید از دست برود و باید از هر امکان و ظرفیتی برای تقویت ارتباط آنان با قرآن و نماز استفاده کرد.
