حجت‌الاسلام حسین ابراهیمی، رئیس اداره روابط عمومی حوزه علمیه خراسان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب نسبت به ظرفیت معنوی نسل جوان اظهار کرد: نسل جدید ارتباط عمیقی با معنویت دارد؛ حضور پرشور جوانان در اجتماعاتی مانند اعتکاف‌های دانشجویی و مراسم مذهبی گواه روشنی است که نسل امروز، نه‌تنها از دین فاصله نگرفته، بلکه در بسیاری از ساحت‌ها از نسل‌های پیشین نیز پیش‌گام‌تر است.
وی با رد دیدگاه‌های بدبینانه نسبت به دینداری جوانان بیان کرد: باید بپذیریم که ظاهر جوانان تفاوت‌هایی با گذشته داشته است؛ اما قضاوت بر مبنای ظاهر، بزرگ‌ترین خطای راهبردی در مواجهه با نسل نو است. براساس سال‌ها تجربه در فعالیت‌های فرهنگی و پرورشی معتقدم که ارتباط جوانان ما با مفاهیم الهی، ارتباطی گسترده و در عین حال شگفت‌انگیز است.
رئیس اداره روابط عمومی حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه دینداری در عصر حاضر به تعبیر روایات، مانند «نگه داشتن گدازه‌های آتش در کف دست» است، افزود: اگر سختی‌های این دوران، هجمه‌های رسانه‌ای و گسترش آلودگی‌های معنوی را در نظر بگیریم، نوع نگاه ما به دینداری جوانانی که در این فضای غبارآلود همچنان بر اعتقادات خود پافشاری می‌کنند، تغییر می‌کند؛ زیرا این نسل در مواجهه با چالش‌های ضدفرهنگی، کاری بسیار ارزشمند انجام می‌دهد.
وی ادامه داد: توجه به این ظرفیت، نیازمند آن است که نگاه متولیان دینی و فرهنگی به نسل جوان، از رویکردهای کلیشه‌ای و قضاوت‌های ظاهری فاصله بگیرد و به شناخت دقیق‌تر دغدغه‌ها، نیازها و شیوه ارتباط این نسل با مفاهیم دینی منتهی شود. جوان امروز پرسش‌های متعددی درباره دین، سبک زندگی، آینده، هویت و نسبت خود با جامعه دارد و پاسخگویی دقیق و اقناع‌کننده به این پرسش‌ها می‌تواند زمینه تعمیق ارتباط او با معارف اسلامی را فراهم کند.
نقش تعیین‌کننده رفتار روحانیون و مسئولان در گرایش جوانان به دین
حجت‌الاسلام ابراهیمی با اشاره به اهمیت منش متولیان دینی در جذب جوانان تصریح کرد: یک خاطره خوش از برخورد کریمانه یک روحانی یا مسئول با یک نوجوان می‌تواند نقطه عطفی در نگاه او به مقوله دین باشد، در مقابل، ادبیات نامناسب و برخوردهای دفعی، اثرات جبران‌ناپذیری برجای می‌گذارد.
وی با یادآوری سیره شهید حاج‌قاسم سلیمانی در مواجهه با اقشار مختلف جوانان بیان کرد: سردار سلیمانی با نگاهی پدرانه و فارغ از ظواهر، جوانان را فرزندان خود می‌دانست؛ بنابراین الگوی رفتاری و سلوک عملی مسئولان و روحانیون نیز بیش از هر سخنرانی و موعظه‌ای، در قضاوت جوانان نسبت به اصل دین تأثیرگذار است.
رئیس اداره روابط عمومی حوزه علمیه خراسان ادامه داد: بخش مهمی از تصویری که نسل جوان از دین پیدا می‌کند، نه از طریق سخنرانی و بیان مستقیم مطالب، بلکه از طریق مشاهده رفتار کسانی شکل می‌گیرد که خود را متولی امر دین می‌دانند. ازاین‌رو، اخلاق، تواضع، سعه صدر، شنیدن سخنان جوانان و برخورد کریمانه با آنان، بخشی از فرآیند تبلیغ دین محسوب می‌شود و نمی‌توان آن را از فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی جدا دانست.
وی با تأکید بر اینکه جوانان بیش از گذشته نیازمند گفت‌وگو هستند، اظهار کرد: اگر قرار است ارتباط نسل جدید با معارف دینی عمیق‌تر شود، باید فرصت گفت‌وگو و شنیدن نیز به اندازه فرصت سخن گفتن مورد توجه قرار گیرد. جوانی که احساس کند پرسش‌ها و دغدغه‌هایش شنیده می‌شود، آمادگی بیشتری برای پذیرش گفت‌وگوی دینی خواهد داشت و این موضوع می‌تواند زمینه ارتباط مؤثرتر میان نسل جدید و نهادهای دینی را فراهم کند.
این پژوهشگر دینی با تأکید بر ضرورت تحول در ساختارهای تبلیغی اظهار کرد: منبرهای سنتی جایگاه ویژه خود را دارند؛ با این حال غفلت از ظرفیت‌های فضای مجازی و ابزارهای نوین تبلیغی پذیرفتنی نیست و ضرورت دارد رویکرد نهادها از نگاه صرفاً سلبی فاصله بگیرد؛ به‌گونه‌ای که به تقبیح صرف آثار، موسیقی یا جریان‌های فرهنگی محدود نماند، زیرا رسالت اصلی متولیان فرهنگ، تولید جایگزین‌های فاخر و ارائه الگوهای جذاب است.
حجت‌الاسلام ابراهیمی افزود: پرسش اصلی اینجاست که در قبال آثار ضدفرهنگی، ما چه محصولات جایگزین جذاب، هنری و تأثیرگذاری تولید کرده‌ایم. برای اثرگذاری مفاهیم دینی بر ذهن نسل جدید چاره‌ای جز ارتقای کیفیت آثار هنری و ارائه معارف دین در قالب‌های جدید و جذاب نداریم.
وی تصریح کرد: امروز مخاطب جوان با حجم گسترده‌ای از محتوا در فضای مجازی مواجه است و در چنین شرایطی، صرف بیان بایدها و نبایدها نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای فرهنگی او باشد. محتوای دینی زمانی می‌تواند در این میدان اثرگذار باشد که از نظر کیفیت، جذابیت، روایت و شیوه ارائه، قدرت رقابت با محتوای موجود را داشته باشد و بتواند مفاهیم عمیق دینی را با زبان قابل فهم و متناسب با نیاز مخاطب منتقل کند.
رئیس اداره روابط عمومی حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه تحول در تبلیغ به معنای کنار گذاشتن روش‌های اصیل نیست، گفت: استفاده از ابزارهای نوین باید در کنار ظرفیت‌های سنتی تبلیغ قرار گیرد. منبر، مسجد، هیئت، مدرسه و ارتباط چهره‌به‌چهره همچنان از ظرفیت‌های مهم تربیتی برخوردار هستند و فضای مجازی نیز می‌تواند دامنه این ارتباط را گسترش دهد؛ بنابراین مسئله اصلی، انتخاب میان روش‌های سنتی و جدید نیست، بلکه ایجاد یک منظومه تبلیغی متناسب با شرایط روز است.
حجت‌الاسلام ابراهیمی در ادامه با اشاره به نقش خانواده و جامعه در شکل‌گیری هویت دینی جوانان اظهار کرد: اگرچه خانواده رکن اصلی تربیت است، اما فضای جامعه، مدارس و مراکز آموزشی نیز باید با عملکرد هوشمندانه خود بستری را فراهم کنند که گرایش‌های جوانان با آرمان‌های الهی همسو شود.
وی افزود: تربیت دینی فرآیندی مستمر است و نمی‌توان انتظار داشت خانواده به‌تنهایی همه نیازهای تربیتی نسل جدید را پاسخ دهد. مدرسه، دانشگاه، مسجد، حوزه علمیه، رسانه و مجموعه‌های فرهنگی هرکدام در این زمینه مسئولیت‌هایی دارند و هماهنگی میان این مجموعه‌ها می‌تواند به شکل‌گیری فضای مناسب‌تری برای رشد معنوی و اخلاقی جوانان کمک کند.
رئیس اداره روابط عمومی حوزه علمیه خراسان تأکید کرد: نسل جدید را باید با شناخت دقیق از اقتضائات فکری و فرهنگی آن همراهی کرد. اگر جوان احساس کند دین با مسائل واقعی زندگی او ارتباط دارد و می‌تواند برای پرسش‌های او پاسخ‌های منطقی، عمیق و قابل فهم ارائه کند، زمینه ارتباط او با معارف دینی نیز تقویت خواهد شد.
حجت‌الاسلام ابراهیمی در پایان خاطرنشان کرد: ارائه دین با بسته‌بندی‌های نوین، کلید عبور از چالش‌های فعلی است و باید تلاش کنیم معارف دینی را با حفظ اصالت، در قالب‌هایی عرضه کنیم که برای نسل امروز قابل فهم، جذاب و اثرگذار باشد؛ چراکه ظرفیت معنوی جوانان همچنان گسترده است و وظیفه متولیان فرهنگی و دینی، شناخت این ظرفیت و فراهم کردن زمینه شکوفایی آن است.
