حجت‌الاسلام مهدی رضایی، معاون علمی حوزه علمیه خراسان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به برنامه‌های علمی این معاونت در تابستان سال ۱۴۰۵ اظهار داشت: در این بازه زمانی، معاونت علمی چند برنامه سنگین و جدی را در دستور کار داشت که به لطف امام رضا(علیه‌السلام) و با همکاری و تلاش مجاهدانه همکاران این معاونت، به اجرا درآمد.
اجرای مدرسه دارالعلم در هفت مدرسه و برگزاری امتحانات درس خارج
وی با اشاره به برگزاری مدرسه دارالعلم به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم تابستانی حوزه علمیه خراسان، بیان کرد: این برنامه به مدت دو هفته و در قالب هفت مدرسه، با مشارکت اساتیدی از قم، خراسان و تهران برگزار شد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان افزود: هفته گذشته به همراه جمعی از همکاران مجموعه دارالعلم، سفری به قم داشتیم و در دیدار با اساتید و مراجع معظم تقلید، گزارش تفصیلی فعالیت‌های مدارس دارالعلم ارائه شد. این گزارش بازخورد و انعکاس بسیار خوبی داشت و رهنمودهای اساتید بزرگوار برای سال تحصیلی جدید و برگزاری دارالعلم در سال آینده، در دستور کار قرار خواهد گرفت.
حجت‌الاسلام رضایی ادامه داد: دومین برنامه تابستانی معاونت علمی، برگزاری مرحله دوم امتحانات درس خارج بود. این مرحله برای طلابی برگزار شد که در مرحله نخست تجدید شده بودند یا به هر دلیل، فرصت شرکت در امتحانات مرحله اول را نداشتند. این امتحانات در سه استان و در چند حوزه امتحانی برگزار شد و پرونده آن به پایان رسید.
رقابت‌های نخبگانی؛ از مشارکت ۱۰ هزار طلبه تا ارزیابی آثار پژوهشی
وی با اشاره به برگزاری ششمین دوره رقابت‌های علمی حوزه علمیه خراسان، اظهار داشت: سومین برنامه تابستانی، رقابت‌های نخبگانی بود که مرحله سوم آن با مشارکت حوزه‌های علمیه قم، اصفهان و خراسان برگزار شد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: در بخش آموزش این رقابت‌ها، ثبت‌نام اولیه به ۱۰ هزار نفر رسید و در نهایت، پنج هزار و ۲۳۰ نفر ثبت‌نام قطعی کردند. از این تعداد، ۹۵۰ نفر به مرحله دوم راه یافتند که آزمون این مرحله در پنج شهر برگزار و در ادامه، ۱۳۰ نفر به مرحله سوم راه پیدا کردند، و مرحله سوم نیز به‌صورت متمرکز برگزار شد.
حجت‌الاسلام رضایی با بیان اینکه آمار ارائه‌شده در این بخش مربوط به حوزه آموزش است، گفت: امسال در عرصه رقابت‌های نخبگانی، اقدامات جدیدی در حوزه پژوهش نیز انجام دادیم. در نخستین اقدام، از بخش‌های مختلف سازمان که هرکدام مأموریت‌های متمایز و ویژه‌ای دارند، درباره مسائل و مأموریت‌های جدی آن‌ها استعلام کردیم تا این مسائل را با رقابت‌های پژوهشی هماهنگ کنیم.
وی افزود: مسائل و موضوعات پیشنهادی از بخش‌های مختلف دریافت شد و پس از قرار گرفتن در دستور کار، اطلاع‌رسانی، پشتیبانی و فرایند اجرایی متناسب با این مسائل انجام گرفت. در ادامه، ۲۳ مقاله ارزیابی شد و به مرحله نهایی رسید.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان با اشاره به دومین اقدام در حوزه رقابت‌های پژوهشی بیان کرد: برای اعتباربخشی و صحت‌سنجی جدی آثار، مقرر شد ارزیابی اساتید به‌تنهایی ملاک نهایی نباشد و آثاری که به این مرحله می‌رسند، وارد فرایند کرسی‌های ترویجی و نظریه‌پردازی نیز شوند.
حجت‌الاسلام رضایی ادامه داد: در همین راستا، موضوع در کمیته کرسی‌های ترویجی و نظریه‌پردازی شورای مربوط مطرح شد و مقالاتی که مجوز ارائه در کرسی را دریافت کردند، به‌صورت متمرکز در مدرسه عالی نواب ارائه شدند. بنابراین، آثاری که در عرصه پژوهش معرفی می‌شوند، دو مرحله ارزیابی و اعتبارسنجی را پشت سر می‌گذارند؛ نخست ارزیابی استادان و سپس ارزیابی در فرایند کرسی‌های ترویجی.
وی با اشاره به برنامه اختتامیه رقابت‌های نخبگانی گفت: در این مراسم، گزارش اقدامات و نتایج رقابت‌ها ارائه خواهد شد. در بخش پژوهش، ۱۴۵ اثر وارد فرایند رقابت‌ها شد که ۲۷ اثر به مرحله نهایی راه یافتند. این آثار نیز وارد فرایند کرسی‌ها شدند و نتایج نهایی آن‌ها در روز اختتامیه اعلام خواهد شد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان خاطرنشان کرد: اختتامیه ششمین دوره رقابت‌های نخبگانی، چهارشنبه همین هفته در مدرسه عالی نواب و پس از نماز مغرب و عشا برگزار می‌شود. زمان برنامه از ساعت ۱۸ تا حدود ۲۰ یا ۲۱ اعلام خواهد شد و اطلاع‌رسانی تکمیلی از سوی خبرگزاری حوزه انجام می‌گیرد.
افتتاحیه سال تحصیلی در حرم مطهر رضوی و برگزاری نمایشگاه کتاب
حجت‌الاسلام رضایی با اشاره به چهارمین برنامه معاونت علمی در این بازه زمانی، اظهار داشت: افتتاحیه سال تحصیلی نیز از برنامه‌های مهم امسال بود. با توجه به اذن و کسب رخصت از روح مطهر امام رضا(علیه‌السلام) و امام شهید، محل برگزاری مراسم را در مجموعه حرم مطهر رضوی و مدرسه دودر قرار دادیم تا ضمن تشرف و حضور بر سر مزار امام شهید، برنامه‌های سال تحصیلی جدید نیز ارائه شود.
وی افزود: در این مراسم، گزارشی از برنامه‌ها ارائه شد و مدیر حوزه علمیه خراسان نیز برنامه تفصیلی حوزه را تشریح کرد. این برنامه‌ها با همکاری همکاران مرکز مدیریت به نقشه راه تبدیل شده و به مدارس ابلاغ خواهد شد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان با اشاره به برگزاری نمایشگاه کتاب، به عنوان پنجمین برنامه این معاونت، بیان کرد: در ادامه فعالیت‌ها، نمایشگاه کتاب امسال نیز با مشارکت بیش از ۱۲۰ ناشر برگزار شد و با استقبال قابل‌توجه و فوق‌العاده‌ای، به‌ویژه از سوی طلاب جدیدالورود، صورت گرفت.
حجت‌الاسلام رضایی ادامه داد: با مشارکت نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی، تولیت آستان قدس رضوی، و برخی بخش‌های مرکز مدیریت، در زمینه ترویج، معرفی و فروش کتاب توفیق چشمگیری حاصل شد.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای اختتامیه درس خارج خبر داد و گفت: در یکی دو هفته آینده، اختتامیه درس خارج برگزار خواهد شد. در این برنامه، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای اساتید بزرگوار حوزه علمیه خراسان، به‌ویژه اساتید مرتبط با برگزاری و ارزیابی امتحانات، دریافت و جمع‌بندی خواهد شد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان افزود: از آنجا که امتحانات درس خارج در دو مرحله برگزار شده است، برگزاری اختتامیه فرصتی فراهم می‌کند تا ملاحظات، پیشنهادها، انتقادها و نظرات اساتید به‌صورت یکجا شنیده و جمع‌بندی شود و در نهایت، شیوه‌نامه و دستورالعملی برای سال آینده تدوین شود. با توجه به برنامه‌های ایام اربعین، این برنامه در طول سال تحصیلی برگزار نشد و تلاش داریم در یکی دو هفته آینده آن را برگزار کنیم.
واگذاری ۱۷ مأموریت علمی به مدارس و مراکز تخصصی؛ تأکید بر گسترش رقابت‌های پژوهشی
حجت‌الاسلام رضایی با اشاره به سیاست‌های اجرایی مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، یکی از رویکردهای مهم این مجموعه را واگذاری مأموریت‌ها به مدارس و مراکز تخصصی دانست و اظهار داشت: یکی از سیاست‌های مرکز مدیریت، به‌ویژه در دوره اخیر، واسپاری امور است؛ به این معنا که کارهایی که مدارس و مراکز تخصصی توانایی انجام آن‌ها را دارند، به خود این مجموعه‌ها واگذار می‌شود.
وی افزود: در همین راستا، معاونت علمی ۱۷ اقدام و مأموریت جدی خود را به مدارس و مراکز تخصصی واگذار کرده است. برای نمونه، بخشی از فرایند ارزیابی استعدادها و امور مرتبط با آموزش به مدارس مختلف سپرده شده و مأموریت‌هایی در حوزه‌های ادبیات و فقه و اصول نیز میان مجموعه‌های توانمند تقسیم شده است.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: در این رویکرد، توانایی‌ها، امکانات و اقتضائات هر مدرسه و مرکز تخصصی مورد توجه قرار می‌گیرد تا مأموریت‌های محول‌شده با ظرفیت‌های همان مجموعه انجام شود. در برخی موارد، مدارس و مراکز تخصصی حتی بهتر از مرکز مدیریت می‌توانند این مأموریت‌ها را اجرا کنند.
حجت‌الاسلام رضایی با اشاره به نحوه اجرای رقابت‌های نخبگانی بیان کرد: در این رقابت‌ها، معاونت علمی به‌صورت مستقیم در فرایند اجرا دخالت ندارد و وظایف ستادی، سیاست‌گذاری و پشتیبانی را برعهده گرفته است؛ در مقابل، اجرای برنامه به مدرسه عالی نواب واگذار شده است. از همکاران این مدرسه نیز که تمامی ارکان، کادر، زیرساخت‌ها و امکانات خود را برای برگزاری هرچه بهتر رقابت‌های نخبگانی به کار گرفتند، تشکر می‌کنیم.
وی ادامه داد: در سال آینده، نیز دامنه فعالیت‌های پژوهشی را گسترش خواهیم داد و مسائل جدی نظام را در دستور کار قرار می‌دهیم. در برنامه سال تحصیلی جدید، سند «حوزه پیشرو و سرآمد» که مورد تأکید امام شهیدمان بود، در دستور کار قرار دارد و متناسب با برش سالانه این سند، اقدامات لازم عملیاتی خواهد شد. فراخوان آثار پژوهشی، رقابت‌های نخبگانی و دیگر اقدامات علمی نیز در راستای این سند دنبال می‌شود.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان از اساتید، گروه‌های علمی، طلاب و دست‌اندرکاران رقابت‌های نخبگانی قدردانی کرد و گفت: از تمامی اساتیدی که در این رقابت‌ها مشارکت داشتند، به‌ویژه گروه‌های علمی متشکل از اساتید مختلف حوزه علمیه، همچنین طلابی که وارد این فرایند شدند، تشکر می‌کنیم و به‌طور ویژه، به طلابی که به مرحله سوم و نهایی راه یافته‌اند، تبریک می‌گوییم.
حجت‌الاسلام رضایی با تأکید بر ضرورت مشارکت مدارس و مراکز تخصصی در این رویدادها اظهار داشت: یکی از شاخص‌های جدی ارزیابی مدارس از سوی مرکز مدیریت، میزان مشارکت آن‌ها در چنین رویدادهایی است. در این ارزیابی، صرفاً تعداد اساتید، امکانات کتابخانه‌ای یا تعداد روزهای برگزاری درس ملاک نیست، بلکه میزان مشارکت طلاب در عرصه‌های علمی و نخبگانی و تعداد افرادی که از هر مدرسه به مراحل دوم و سوم راه می‌یابند نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی افزود: بر همین اساس، برای مرکز مدیریت مشخص است که کدام مدارس در سال گذشته رشد چشمگیر و قابل‌توجهی داشته‌اند، طلاب خود را توجیه کرده‌اند، پشتیبانی لازم را انجام داده‌اند، کلاس‌های فوق‌العاده برگزار کرده‌اند و پیگیری مستمر داشته‌اند. اکنون مدارسی که مشارکت جدی‌تری در این فرایند داشته‌اند، مشخص هستند و در زمره مدارس موفق‌تر قرار می‌گیرند.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان از تمامی مدارس و مراکز تخصصی برادران و خواهران خواست فراخوان آثار پژوهشی و زمان‌بندی رقابت‌های نخبگانی را با جدیت دنبال کنند و گفت: رقابت‌های نخبگانی امسال برای ششمین سال برگزار شد و سال آینده، هفتمین دوره آن برگزار خواهد شد؛ بنابراین، لازم است مدارس و مراکز تخصصی از هم‌اکنون زمان‌بندی‌ها را رصد کنند و پیگیری‌های لازم را انجام دهند.
حجت‌الاسلام رضایی با اشاره به حمایت مسئولان حوزه علمیه خراسان از این رویداد افزود: نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و تولبت آستان قدس رضوی هر سال عنایت ویژه‌ای به این برنامه داشته‌اند و امسال نیز از حمایت‌های آیت‌الله علم‌الهدی و مدیر حوزه علمیه خراسان برخوردار بودیم. این موضوع از دغدغه‌های جدی آنان است و مجموعه ارکان مرکز مدیریت نیز در راستای تقویت این رویداد و ایجاد هم‌افزایی برای حمایت از طلاب برگزیده تلاش می‌کنند.
وی با اشاره به امتیازات در نظر گرفته‌شده برای برگزیدگان دوره گذشته رقابت‌های نخبگانی اظهار داشت: سال گذشته، ۱۳ امتیاز برای افرادی که به مرحله نهایی راه یافته بودند، تعریف کردیم و در جلسات مختلف نیز پیگیر اجرای کامل تعهدات مربوط به این امتیازات بودیم. بخش پژوهش، متناسب با امکانات خود و با همکاری استادان، نخبگان حوزه آموزش و دیگر بخش‌ها، در تحقق این حمایت‌ها مشارکت دارد.
معاون علمی حوزه علمیه خراسان در پایان با اشاره به فراهم‌شدن زمینه صدور مجوز تدریس برای برگزیدگان گفت: امسال اعلام کرده‌ایم که در جلسه اختتامیه، گزارش اقدامات انجام‌شده را ارائه خواهیم کرد. برای هر یک از افرادی که به مرحله نهایی راه یافته‌اند و هنوز مجوز تدریس بسته دانشی مربوط را دریافت نکرده‌اند، زمینه صدور مجوز تدریس فراهم شده است تا پس از آن، در مباحث مرتبط با روش تدریس و مهارت‌های لازم نیز وارد فرایندهای تکمیلی شوند.
