فاطمه طهرانیان، مدیر امین مدارس نوع یک خواهران، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با تشریح الگوی پشتیبانی تربیتی مربیان طرح امین در دبیرستان نجمه، به بیان تجربیات خود از به‌کارگیری ظرفیت این مربیان در عرصه‌های علمی، انضباطی و پرورشی پرداخت.
وی با اشاره به سوابق علمی و اجرایی خود اظهار کرد: طلبه سطح سه حوزه علمیه و دارای ۳۰ سال سابقه خدمت در آموزش‌وپرورش هستم که از این مدت، ۲۰ سال را در مسئولیت مدیریت و ۱۰ سال را در جایگاه معاونت آموزشی و پرورشی فعالیت کرده‌ام.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران افزود: همچنین دبیر دبیرخانه کشوری مدیران، ارزیاب کشوری و استانی الگوی تعالی مدیریت مدارس و مدرس سند تحول بنیادین، آیین‌نامه اجرایی مدارس و الگوی تعالی مدیریت برای مدیران در سطح کشور بوده‌ام.
رسالت معلمی فراتر از آموزش مطالب درسی است
طهرانیان با بیان اینکه از ابتدای ورود به عرصه معلمی، نگاه تربیتی به این مسئولیت داشته است، اظهار کرد: معتقدم رسالت معلمی، امتداد رسالت انبیاست و معلم تنها مسئول آموزش مطالب درسی نیست، بلکه در شکل‌گیری شخصیت و آینده دانش‌آموزان نقش اساسی دارد.
وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت مربیان طرح امین در مدارس، بیان کرد: با توجه به شرایط فعلی مدارس، مشغله زیاد کارکنان، حجم بالای بخشنامه‌ها و کمبود نیروی انسانی، پرداختن عمیق و مستمر به مسائل تربیتی دانش‌آموزان با چالش‌هایی روبه‌روست. در چنین شرایطی، نیروی طرح امین می‌تواند فارغ از بخشی از مشغله‌های جاری مدرسه، جایگاه ویژه و اثرگذاری در حوزه تربیت دانش‌آموزان داشته باشد.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران درباره چگونگی شکل‌گیری ایده استفاده از مربیان امین به‌عنوان پشتیبان پایه گفت: با توجه به تجربیات ۳۰ ساله و آزمون‌وخطاهای متعدد در طول خدمت، به این نتیجه رسیدم نیرویی که قرار است در حوزه تربیت دانش‌آموزان اثرگذار باشد، باید شناخت و تسلط کافی بر ابعاد مختلف زندگی تحصیلی و تربیتی آنان داشته باشد.
وی ادامه داد: بر همین اساس، در دبیرستان نجمه تصمیم گرفتیم مربیان طرح امین را در سه محور علمی، انضباطی و پرورشی ـ تربیتی به کار بگیریم و آنان را به‌عنوان «پشتیبان پایه» معرفی کنیم. به این ترتیب، هر مربی مسئولیت پیگیری و همراهی دانش‌آموزان یک پایه را بر عهده می‌گیرد و در ارتباط مستمر با دانش‌آموزان، اولیا و همکاران مدرسه قرار می‌گیرد.
طهرانیان با اشاره به ضرورت تدوین الگوی اجرایی مشخص برای بهره‌گیری از ظرفیت مربیان امین در مدارس، تصریح کرد: خلأ نیروهای تربیتی با نگاه دینی و تربیتی در بسیاری از مدارس وجود دارد؛ اما مدارس برای استفاده مؤثر از ظرفیت مربیان امین، به یک الگوی اجرایی روشن نیاز دارند.
وی افزود: هدف من این است که تجربه دبیرستان نجمه را به یک الگوی قابل استفاده برای سایر مدارس تبدیل کنم و آن را در اختیار مدیران قرار دهم. در حال حاضر، متأسفانه در برخی مدارس، مربیان امین بیشتر به‌عنوان نیروهای کمک‌رسان و تکمیل‌کننده کمبود نیروی انسانی شناخته می‌شوند؛ درحالی‌که ظرفیت آنان بسیار فراتر از این جایگاه است.
تعریف جایگاه و مسئولیت مشخص برای مربیان امین
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران با تشریح جایگاه مربیان امین در ساختار مدرسه اظهار کرد: در این مجموعه، مربی امین به‌عنوان پشتیبان یا مدیر پایه شناخته می‌شود. او صرفاً مجری چند برنامه مناسبتی نیست، بلکه مسئولیت همراهی و پیگیری امور دانش‌آموزان پایه خود را بر عهده دارد و با اولیا، دانش‌آموزان و سایر همکاران مدرسه ارتباط مؤثر و مستمر برقرار می‌کند.
وی با اشاره به برنامه محوری این الگو بیان کرد: محور اصلی فعالیت‌ها، برنامه‌محوری در آموزش و توجه هم‌زمان به تربیت است؛ یعنی در کنار اجرای برنامه‌های درسی و آموزشی، فرصت ویژه‌ای برای توجه به ابعاد تربیتی دانش‌آموزان در نظر گرفته می‌شود و تلاش می‌کنیم هیچ‌یک از این دو بعد، مغفول نماند.
طهرانیان ادامه داد: پشتیبان پایه، مسئول پیگیری مجموعه‌ای از امور علمی، انضباطی، پرورشی و تربیتی دانش‌آموزان است. این مسئولیت با حضور مستمر در کنار دانش‌آموزان، ارتباط با خانواده‌ها، تعامل با دبیران و شناسایی مسائل و نیازهای هر پایه دنبال می‌شود.
وی نقش مدیر مدرسه را در هدایت و رهبری این مجموعه تعیین‌کننده دانست و گفت: مدیر می‌تواند محرک نیروها باشد و زمینه‌ای فراهم کند که ظرفیت‌های موجود به نیروهایی مؤثر و کارآمد تبدیل شوند. در واقع، نوع نگاه و حمایت مدیر از مربیان امین، در میزان اثرگذاری آنان نقش اساسی دارد.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران درباره ساختار اجرایی پشتیبان‌های پایه در دبیرستان نجمه اظهار کرد: برای هر پایه یک پشتیبان در نظر گرفته شده است. هر پشتیبان دفتر اختصاصی و تابلوی اعلاناتی برای درج مطالب مهم و اطلاع‌رسانی دارد. محل استقرار آنان نیز در اطراف کلاس‌های پایه و در سالن مدرسه تعریف شده تا دسترسی و ارتباط مستمر با دانش‌آموزان امکان‌پذیر باشد.
وی افزود: همچنین هر پشتیبان، هفته‌ای یک‌بار برای دانش‌آموزان پایه خود کارگاه‌های علمی، انضباطی و تربیتی برگزار می‌کند.
طهرانیان با اشاره به نتایج اجرای این الگو در میان دانش‌آموزان خاطرنشان کرد: خوشبختانه در این مجموعه تلاش کرده‌ایم برای تمام دانش‌آموزان مسئولیت مشخصی تعریف کنیم. دانش‌آموزان با دفتر برنامه‌ریزی همراه شده‌اند، نسبت به اقامه نماز اهتمام خوبی دارند و در مناسبت‌های مختلف، سرودهای هماهنگ را با آمادگی و تسلط اجرا می‌کنند.
وی ادامه داد: این موارد نشان می‌دهد که وقتی تربیت در بطن برنامه‌های روزمره مدرسه قرار بگیرد، می‌توان شاهد شکل‌گیری مسئولیت‌پذیری، نظم و مشارکت بیشتر دانش‌آموزان بود.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران با بیان اینکه سایر ارکان مدرسه نیز از حضور مربیان طرح امین استقبال کرده‌اند، اظهار کرد: خدا را شکر تمام ارکان مدرسه حضور و نقش مربیان طرح امین را پذیرفته‌اند و این همراهی و پذیرش، زمینه مناسبی برای اجرای برنامه‌های مشترک فراهم کرده است.
وی با اشاره به تأثیر حضور مربیان امین بر کیفیت اجرای برنامه‌های مدرسه گفت: هر طرح و برنامه‌ای که قرار است در مجموعه اجرا شود، با مشارکت و حضور مربیان امین، با سرعت عمل بیشتر و کیفیت مطلوب‌تری پیش می‌رود. این مربیان به دلیل ارتباط نزدیک با دانش‌آموزان و شناختی که از فضای تربیتی مدرسه دارند، می‌توانند حلقه اتصال خوبی میان برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها باشند.
انگیزه و دغدغه تربیتی؛ از ویژگی‌های ارزشمند مربیان امین
طهرانیان با اشاره به ویژگی‌های مربیان طرح امین اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های ارزشمند مربیان امین، انگیزه بالای آنان برای رشد و تعالی دانش‌آموزان است؛ آن هم در شرایطی که دریافتی مالی آنان متناسب با حجم و اهمیت مسئولیتشان نیست.
وی افزود: در روزگاری که گاهی نگاه مادی بر بسیاری از فعالیت‌ها غلبه پیدا کرده است، این میزان از انگیزه، دغدغه‌مندی و تلاش برای تربیت دینی و اخلاقی دانش‌آموزان بسیار ارزشمند است. برنامه‌های تربیتی و دینی، همان حلقه مفقوده‌ای است که باید در کنار سایر برنامه‌های آموزشی و اجرایی مدارس جدی گرفته شود.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران، مبنای شکل‌گیری الگوی پشتیبانی پایه را حاصل سال‌ها تجربه در آموزش‌وپرورش دانست و بیان کرد: این الگو حاصل ۳۰ سال تجربه، مشاهده، آزمون‌وخطا و فعالیت در آموزش‌وپرورش است. در طول سال‌های خدمت، بارها شاهد بوده‌ام که نیروهای طلبه و دغدغه‌مند، از مؤثرترین عوامل در ارتقای کیفیت برنامه‌های تربیتی مدارس بوده‌اند.
وی با اشاره به تجربه همکاری با نیروهای طلبه در مدارس محل خدمت پیشین خود گفت: در مدارسی که پیش از این مسئولیت داشتم نیز نیروهای طلبه از جمله نیروهای مؤثر در کیفیت‌بخشی به برنامه‌ها بودند. حضور آنان با نگاه متفاوت و دغدغه تربیتی، می‌توانست به برنامه‌های مدرسه عمق بیشتری ببخشد.
طهرانیان درباره تجربه استقرار مربیان امین در فضای مدرسه اظهار کرد: یکی از نکات جالب در اجرای این الگو، محل استقرار مربیان امین بود، جایگاه حضور یک نیروی تربیتی در مدرسه باید متناسب با مأموریت او تعریف شود. به همین دلیل، محل استقرار مربیان را در کنار سالن و اطراف کلاس‌ها قرار دادیم، نه در یک فضای تشریفاتی و جدا از دانش‌آموزان.
وی ادامه داد: این موضوع با استقبال مربیان نیز مواجه شد و همین حضور نزدیک و در دسترس، تأثیر قابل‌توجهی در ارتباط روزمره و تربیت دینی دانش‌آموزان داشته است.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران، اعتماد خود به ظرفیت مربیان امین را حاصل تجربه مستقیم و اعتقاد قلبی به توانمندی نیروهای طلبه دانست و گفت: این اعتماد، حاصل تجربه مستقیم و اعتقاد قلبی به ظرفیت نیروهای طلبه و مربیان امین است. معتقدم باید به این نیروها میدان داد، تجربیات را با یکدیگر به اشتراک گذاشت و زمینه رشد و اثرگذاری بیشتر آنان را فراهم کرد.
ضرورت بازتعریف مأموریت مربیان امین در مدارس
طهرانیان با توصیه به مدیران مدارس برای بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت مربیان طرح امین اظهار کرد: مبلغ طرح امین را صرفاً نیرویی برای پر کردن خلأهای نیروی انسانی یا انجام امور جانبی مدرسه نبینند؛ بلکه او را به‌عنوان بخشی از یک برنامه شاخص، هدفمند و اثرگذار در نظام تربیتی مدرسه تعریف کنند.
وی خاطرنشان کرد: هرچه جایگاه، مسئولیت و مأموریت مربی امین روشن‌تر باشد، امکان بهره‌برداری صحیح از این ظرفیت نیز بیشتر خواهد شد.
مدیر امین مدارس نوع یک خواهران درباره هدف نهایی اجرای طرح پشتیبانی پایه در دبیرستان نجمه گفت: هدف من این است که با اجرای طرح پشتیبانی مربیان امین در دبیرستان نجمه، آثار و نتایج این تجربه به‌صورت عینی و ملموس برای مدیران مدارس نمایان شود؛ به‌گونه‌ای که سایر مدیران نیز بتوانند با شناخت درست این ظرفیت و الگوبرداری از تجربه‌های موفق، از توانمندی مربیان امین در مسیر تربیت و تعالی دانش‌آموزان بهره ببرند.
وی تأکید کرد: باور دارم اگر به مربیان امین جایگاه واقعی و مأموریت مشخص داده شود، می‌توانند به یکی از ارکان اثرگذار تربیت در مدرسه تبدیل شوند.
