حجتالاسلام والمسلمین جواهری، پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به برگزاری چهارمین دوره مدرسه تابستانه «دارالعلم» اظهار کرد: برنامه دارالعلم، برنامه بسیار خوبی در حوزه علمیه و نوعی آموزش ضمن خدمت و ضمن تحصیل برای طلاب است و حتی میتواند در سطح اساتید نیز مؤثر باشد.
وی افزود: در دانشگاهها آموزشهای ضمن خدمت در زمینههای مذهبی، دینی و فرهنگی برگزار میشود و اساتید در قالب دورههای کارگاهی و با سرفصلهای مشخص در این برنامهها شرکت میکنند و مدارک آن نیز در ارتقا و ترفیع آنان مورد توجه قرار میگیرد؛ به همین دلیل این دورهها با استقبال مواجه میشوند.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: این دورهها بهصورت منظم و با سرفصلهای معین و با حضور اساتیدی که در موضوع مورد تدریس خود تخصص دارند برگزار میشود و دارالعلم نیز میتواند برای طلاب راهنما و راهگشا باشد.
حجتالاسلام والمسلمین جواهری با تأکید بر ضرورت ارزیابی دورههای برگزارشده، گفت: برنامهریزان باید دورههای گذشته و هر دوره را ارزیابی کنند؛ هم از فراگیران و هم از مربیان، تا دوره به دوره کیفیت کار بهتر شود و آثار و خروجیهای دورهها نسبت به گذشته افزایش پیدا کند.
وی تصریح کرد: یکی از امتیازات دارالعلم این است که طلاب میتوانند با اساتید شاخص کشوری در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف آشنا شوند؛ اساتیدی که طلاب در طول سال امکان شرکت در درس آنان را ندارند، اما در این دورهها میتوانند آنان را از نزدیک ببینند، از چند جلسه درسشان استفاده کنند و با روش و شیوه تدریس آنان آشنا شوند.
طلاب برای رسیدن به اجتهاد، هدفگذاری و زمانبندی کنند
حجتالاسلام والمسلمین جواهری در ادامه با ارائه توصیهای علمی به طلاب جوان اظهار کرد: طلابی که میخواهند به مرحله اجتهاد برسند، شایسته است بیش از پیش به تحصیل خود توجه کنند، برای خود برنامهریزی داشته باشند، اهداف بلند تعیین کنند و همت عالی داشته باشند تا به آن اهداف برسند.
وی افزود: برای رسیدن به اهداف باید زمانبندی مشخصی داشت و بر اساس آن، برنامه را محاسبه و دنبال کرد تا اهداف تعیینشده محقق شود. شایسته است تمام فکر طلاب در دوران تحصیل به درس خواندن و کسب توانایی علمی معطوف باشد؛ زیرا کسی که توانایی علمی پیدا کند، هر جا که باشد، موفق خواهد شد.
پژوهشگر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه کشور جمهوری اسلامی ایران و جهان اسلام در شرایط فعلی نیازهای فراوانی دارند، گفت: طلاب باید به این نیازها توجه کنند و برای برطرف کردن آنها برنامهریزی و برای خود هدف تعیین کنند.
حجتالاسلام والمسلمین جواهری بر اهمیت فراگیری ادبیات عرب تأکید کرد و گفت: طلاب در ابتدا باید ادبیات عرب را خوب بخوانند و بر آن مسلط شوند تا بتوانند از حدیث و آیات قرآن بهخوبی استفاده کنند.
وی ادامه داد: در گذشته حوزه علمیه خراسان در ادبیات عرب میان حوزههای علمیه قم، نجف و دیگر حوزهها برجسته بود و اکنون نیز باید همان توجه به ادبیات عرب ادامه داشته باشد. طلاب باید در ادبیات عرب مسلط باشند؛ چراکه این دانش، پایه و زیربناست.
وی خاطرنشان کرد: کسی که میخواهد خطیب و منبری باشد باید ادبیات عرب خوبی داشته باشد؛ کسی که میخواهد امام جمعه یا نماینده ولیفقیه باشد و یا در بخش عقیدتی نیروی انتظامی، سپاه و ارتش فعالیت کند نیز به این توانایی نیاز دارد، زیرا منابع اصلی شناخت دین اسلام و معارف اهلبیت(علیهمالسلام)، قرآن و سنت است و استفاده از این منابع نیز به آشنایی با زبان عربی نیاز دارد.
حجتالاسلام والمسلمین جواهری افزود: هر طلبه باید هدف خود را مشخص کند؛ اینکه میخواهد محقق و پژوهشگر بزرگی شود، امام جمعه موفق، خطیب توانا، جوان موفق، قاضی مناسب یا مؤلف و محقق باشد. پس از تعیین هدف نیز باید تحصیل خود را برای رسیدن به آن هدف زمانبندی کند تا بتواند با تخصص خود در آینده مفید باشد و خروجیهای حوزه علمیه توانمند و قوی باشند.
وی همچنین بر اهمیت تهذیب و خودسازی در دوران تحصیل تأکید کرد و گفت: یکی از مسائلی که باید در دوران تحصیل مورد توجه باشد، تربیت، خودسازی و داشتن استاد اخلاق است تا طلاب از استاد اخلاق بهره ببرند و اخلاق، سرمایهای برای آنان در مسیر رسیدن به اهدافشان باشد.
حوزه علمیه از نظر علمی، اساتید شاخص و عمیقی دارد
پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به سابقه تحصیل و تدریس خود در حوزه و دانشگاه اظهار کرد: حوزه علمیه از نظر علمی و اساتید حوزه علمیه برتریهایی نسبت به اعضای هیئت علمی دانشگاهها دارد. دانشگاه را نیز در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری گذراندهام، اما آنچه از نظر علمی و توانایی علمی برای تدریس به دست آوردم، از اساتید حوزه علمیه بود.
وی افزود: اعضای هیئت علمی دانشگاهها مدارک رسمی دریافت میکنند و بر اساس همان مدرک استخدام میشوند، اما از نظر علمی، توانایی علمی و نوآوری علمی، آنگونه که اساتید بزرگ حوزههای علمیه میدرخشند و سبک جدیدی در تدریس ارائه میکنند، در دانشگاهها اینگونه نیست.
حجتالاسلام والمسلمین جواهری در عین حال با اشاره به برخی ویژگیهای آموزشی دانشگاهها گفت: از نظر مسائل ظاهری و تشریفاتی، دانشگاهها پیشگام بودند؛ از جمله اینکه نظام سال تحصیلی را مشخص میکردند، واحدها را تعریف و برنامه درسی را تنظیم میکردند و بر اساس آن به تدریس میپرداختند. حوزههای علمیه نیز اکنون به این سمت حرکت کردهاند که واحدها را تعریف، برنامهریزی و مدارک علمی ارائه کنند.
وی ادامه داد: مدرکزدگی در دانشگاه وجود داشت و متأسفانه این مسئله به حوزه علمیه نیز سرایت کرد و موجب شد برخی افراد صرفاً درصدد گرفتن مدرک باشند و به عمق علمی توجه نکنند.
اخلاص در تحصیل، از امتیازات حوزههای علمیه است
حجتالاسلام والمسلمین جواهری با اشاره به جایگاه اخلاص در حوزههای علمیه اظهار کرد: یکی از امتیازات حوزههای علمیه، اخلاص در تحصیل است؛ «مَن تَعَلَّمَ للهِ و عَمِلَ للهِ و عَلَّمَ للهِ دَعاهُ اللهُ فی مَلَکوتِ السَّماواتِ عَظیماً». این امتیاز حوزههای علمیه است که افراد با اخلاص وارد شوند و هدفشان تبلیغ اسلام و دین و مذهب باشد.
وی افزود: این مسئله با دانشگاه تفاوت دارد؛ چراکه عموم افراد در دانشگاهها برای گرفتن مدرک و رسیدن به پست و مقام دنیوی و بهرهبرداری مادی از مدرک وارد میشوند.
پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به حضور برخی چهرههای شاخص حوزه در دانشگاهها گفت: اساتید شاخص دانشگاهها و چهرههای ماندگار، افرادی بودند که از حوزه علمیه به دانشگاه آمدند و پس از تحصیل عمیق در حوزههای علمیه، کرسی تدریس در دانشگاهها را بر عهده گرفتند.
وی ادامه داد: در مشهد نیز مرحوم آیتالله واعظ خراسانی، مرحوم آیتالله علمی اردبیلی، مرحوم استاد کاظم مدیر شانهچی و استاد صانعی و استاد فاضل یزدی مطلق، همگی در حوزه علمیه تحصیل کرده بودند و سپس به دانشگاه آمدند و از اساتید موفق بودند؛ چراکه بنیه علمی آنان در حوزه علمیه شکل گرفته بود.
وی با اشاره به یکی از ویژگیهای اساتید شاخص حوزه گفت: یکی از امتیازات یک مدرس و معلم این است که نظم داشته باشد، سر وقت و حتی زودتر از زمان کلاس در محل درس حاضر شود و با مطالعه قبلی و تسلط بر همه مطالب مرتبط با مسئله مورد بحث، برای آموزش در کلاس حضور پیدا کند.
حجتالاسلام والمسلمین جواهری افزود: اساتیدی که نظم در تدریس داشتند، تدریسشان عمق داشت و همراه با مطالعه و تحقیق بود، برای ما الگو قرار گرفتند.
