حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن الویری، عضو هیئت‌علمی و مدیرگروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(علیه‌السلام)، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام، مسئولیت حوزه‌های علمیه را بیش از گذشته سنگین دانست و اظهار کرد: امروز حوزه‌های علمیه در برابر آزمونی بزرگ قرار دارند و این مسئولیت پس از شهادت رهبر عزیز و مظلوم انقلاب اسلامی، بیش از گذشته سنگین‌تر شده است.

وی افزود: در شرایطی که از یک سو هجمه‌ها و شبهات علیه اندیشه‌های انقلاب اسلامی و مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام) افزایش یافته و از سوی دیگر، عطش و کنجکاوی ملت‌های مختلف برای شناخت حقیقت تشیع و آموزه‌های اهل‌بیت(علیهم‌السلام) بیشتر شده است، حوزه‌های علمیه باید متناسب با این شرایط نقش خود را ایفا کنند.

استاد مدرسه سیره و تاریخ اهل‌بیت(علیهم‌السلام) دارالعلم ادامه داد: حوزه‌های علمیه در چنین وضعیتی، هم باید در عرصه دفاع علمی از میراث انقلاب اسلامی و معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) حضور داشته باشند و هم بتوانند نیازهای معرفتی جویندگان حقیقت در سراسر جهان را پاسخ دهند.

حجت‌الاسلام والمسلمین الویری با ارزیابی مدرسه دارالعلم به‌عنوان یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه گفت: این طرح می‌تواند در میان‌مدت به تحول و پویایی بیشتر حوزه‌های علمیه کمک کند و در بلندمدت نیز ظرفیت آن را دارد که زمینه‌ساز شکل‌گیری نهضتی روشمند برای پاسداشت و تبیین میراث انقلاب اسلامی و معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) باشد.

تجربه‌ای متفاوت برای شتاب‌بخشی به تحول حوزه

مدیرگروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(علیه‌السلام) در ادامه، تحول در حوزه‌های علمیه را فرایندی تدریجی دانست و اظهار کرد: تحول در نهادهای اجتماعی، به‌ویژه نهادهای آموزشی، معمولاً در گذر زمان و تحت تأثیر عوامل مختلف شکل می‌گیرد و نمی‌توان انتظار داشت که این فرایند به‌صورت دفعی اتفاق بیفتد.

وی با اشاره به تجربه‌های تاریخی جهان اسلام در شکل‌گیری کانون‌های علمی افزود: یکی از عوامل مهمی که در طول تاریخ به توسعه علمی و ایجاد مراکز علمی جدید کمک کرده، مهاجرت عالمان و دانشوران به مناطق مختلف بوده است.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین الویری تصریح کرد: مهاجرت شخصیت‌هایی همچون شیخ طوسی به نجف و میرزای شیرازی به سامرا و همچنین هجرت گسترده عالمان جبل‌عامل در عصر صفویه، از جمله تجربه‌هایی است که به شکل‌گیری کانون‌های علمی جدید و ایجاد تحولات ماندگار در حوزه‌های علمیه منجر شده است.

استاد مدرسه سیره و تاریخ اهل‌بیت(علیهم‌السلام) دارالعلم خاطرنشان کرد: ایده دارالعلم را می‌توان با الهام از همین تجربه تاریخی تحلیل کرد؛ البته در اینجا با نوعی متفاوت از مهاجرت علمی مواجه هستیم و به جای آن‌که هجرت عالمان به شکل دائمی صورت گیرد، زمینه یک مهاجرت علمی موقت فراهم می‌شود.

وی حضور استادان از شهرهای مختلف و فراخوان طلاب از استان‌های گوناگون را از ویژگی‌های این الگو دانست و گفت: این حضور و گردهمایی علمی، فرصت مناسبی برای تبادل دانش، تجربه و اندیشه فراهم می‌کند و آثار چنین تعاملی می‌تواند در مدت‌زمانی کوتاه‌تر از الگوهای سنتی مهاجرت علمی نمایان شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین الویری افزود: نکته مهم این است که آثار این تعامل علمی با پایان دوره‌ها متوقف نمی‌شود؛ شرکت‌کنندگان می‌توانند آموخته‌ها و تجربیات خود را به شهرها و استان‌های محل فعالیتشان منتقل کنند و از این طریق، دامنه اثرگذاری این تجربه فراتر از محل برگزاری آن گسترش یابد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، مجموعه برگزارکننده نیز در جریان همین ارتباط و تعامل با استادان و طلاب مناطق مختلف، با ظرفیت‌ها و تجربه‌های تازه‌ای روبه‌رو می‌شود که می‌تواند در مسیر تحول و ارتقای علمی مورد استفاده قرار گیرد.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه باقرالعلوم(علیه‌السلام) در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود گفت: بر این اساس، می‌توان دارالعلم را تجربه‌ای از «مهاجرت علمی در مقیاس خرد» دانست؛ تجربه‌ای که ظرفیت بالایی برای شتاب بخشیدن به فرایند تحول در حوزه‌های علمیه دارد و می‌توان نسبت به آثار و پیامدهای آن امیدوار بود.