زهرا کاظمی، طلبه شرکتکننده در مدرسه تابستانه «دارالعلم» و دانشآموخته کارشناسی ارشد فلسفه و سطح سه کلام، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به سوابق علمی و آموزشی خود اظهار کرد: در حوزههای منطق، فلسفه و کلام جدید فعالیت داشته و حدود ۱۰ سال سابقه تدریس منطق دارد.
وی درباره علت انتخاب مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم گفت: تجربیات دوستانی که پیش از این در دارالعلم شرکت کرده بودند، در انتخاب این مدرسه مؤثر بود. علاقه به منطق و همچنین همجواری با امام رضا(علیهالسلام) از دیگر دلایل حضورم در این دوره بود.
کاظمی که از اصفهان در مدرسه تابستانه دارالعلم حضور یافته است، درباره مهمترین دستاورد خود از شرکت در این دوره اظهار کرد: حضور در دارالعلم موجب شد بیشتر به این نکته پی ببرم که علم بینهایت است. با توجه به سابقه تدریس منطق، تصور میکردم مطالبی که نخوانده باشم یا دستکم آشنایی اجمالی با آنها نداشته باشم، بسیار اندک است، اما حضور در کلاسهای دارالعلم و آشنایی با اساتید نشان داد که مباحث جدید و خلاقانه بسیاری وجود دارد.
وی افزود: موضوعاتی مانند «هوش مصنوعی بر پایه منطق»، «منطق و استدلال بالینی» و مباحث معرفتشناسی برایم بسیار جالب بود و نگاه تازهای نسبت به ظرفیتهای علم منطق ایجاد کرد.
سطح علمی اساتید دارالعلم، تجربهای متفاوت برای طلاب رقم زد
این طلبه شرکتکننده در مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم در ارزیابی فضای علمی این دوره در مقایسه با کلاسها و برنامههای معمول حوزه گفت: هر دو فضا از نظر علمی ارزشمند هستند، اما سطح مباحث در دارالعلم بالاتر بود و از اساتید بسیار برجستهای بهره بردیم.
وی ادامه داد: اساتیدی که در این دوره حضور داشتند، از نخبگان حوزه علمی خود بودند، در این زمینه بسیار کار کرده و صاحبنظر بودند و حضور در کلاسهای آنان را یک توفیق میدانم.
کاظمی در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد دارالعلم را در یک جمله به طلبهای که تاکنون در این دوره شرکت نکرده معرفی کند، گفت: عنوان «خانه علم» بهخوبی میتواند دارالعلم را معرفی کند.
وی درباره ضرورت فراگیری منطق در سطح ارائهشده در دارالعلم اظهار کرد: منطق در زندگی فردی و اجتماعی و همچنین در سایر علوم کاربرد دارد؛ زیرا انسان موجودی متفکر است و یکی از وجوه تمایز او با سایر موجودات، علم و تفکر است.
این طلبه شرکتکننده در دارالعلم افزود: تفکر یک امتیاز ویژه برای انسان است، اما حفظ و هدایت صحیح تفکر نیز اهمیت ویژهای دارد و از این جهت انسان به منطق نیازمند است.
وی با اشاره به جایگاه منطق در ارتباط با سایر علوم ادامه داد: همانگونه که در جمله معروف گفته شده است، «علم منطق ترازوست و سایر علمها سود و زیان هستند»؛ بنابراین، با توجه به این جایگاه میتوان اهمیت منطق را در فرآیند فراگیری و استفاده از علوم مختلف دریافت.
منطق، زمینه حفظ تفکر و استدلال عقلانی را فراهم میکند
کاظمی درباره مهمترین دستاورد یک طلبه از فراگیری منطق بیان کرد: یادگیری منطق موجب حفظ انسانیت میشود؛ زیرا انسانیت انسان با تفکر و استدلال عقلانی ارتباط دارد.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا گاهی یک استدلال نادرست برای مخاطب قانعکنندهتر از یک استدلال صحیح جلوه میکند، گفت: اگر تفکر تکوینی انسان دستنخورده باقی بماند، چنین اتفاقی رخ نمیدهد، اما هنگامی که انسان از منطق فاصله میگیرد، ممکن است مغالطات در تفکر او نفوذ کنند و به عنوان رهزن فکری عمل کنند.
کاظمی افزود: مسئله مهم این است که نتیجه چنین وضعیتی میتواند در زندگی فرد بسیار زیانآور باشد و انسان را در تصمیمگیری و تحلیل مسائل با مشکل مواجه کند.
وی درباره مهمترین نکتهای که در دوره دارالعلم موجب تغییر نگاهش نسبت به منطق شده است، اظهار کرد: یکی از مباحثی که برایم بسیار جالب بود، بررسی رابطه میان هوش مصنوعی و منطق بود. در این بحث، ارتباط هوش مصنوعی با منطق و مقولات و همچنین ادله اربعه، شامل علت فاعلی، علت غایی، علت صوری و علت مادی، مورد توجه قرار گرفت.
این طلبه شرکتکننده در مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم ادامه داد: احساس میکنم اگر این شیوه نگاه را در زندگی روزمره به کار بگیرم، خطاهایم نیز کاهش پیدا میکند؛ زیرا یک مسئله را از تمام جوانب بررسی و ارزیابی میکنم.
منطق و استدلال بالینی، کاربرد منطق در سلامت انسان را نشان داد
کاظمی با اشاره به مبحث «منطق و استدلال بالینی» گفت: این موضوع نیز برایم بسیار جالب بود؛ اینکه یک پزشک در فرآیند جمعآوری دادهها تا چه اندازه باید دقیق و توانمند عمل کند تا بتواند به نتیجه صحیح برسد و این مسئله هم به نفع پزشک و هم به نفع بیمار خواهد بود.
وی افزود: هنگامی که جمعآوری دادهها بهدرستی انجام نشود یا فرد در این زمینه ضعف داشته باشد، روش استنتاج برای او دشوار میشود و به جای تشخیص سریع بیماری، ممکن است به انجام آزمایشها، تصویربرداریها و اقدامات متعدد نیاز پیدا کند.
این طلبه شرکتکننده در دارالعلم ادامه داد: این موضوع برایم بسیار جالب بود؛ زیرا پیش از این تصور میکردم منطق صرفاً در تعالی روح انسان نقش دارد، اما در این دوره متوجه شدم که منطق میتواند در سلامت جسم انسان نیز مؤثر باشد.
وی با اشاره به حضور یک متخصص داخلی در این دوره اظهار کرد: در این جلسه، موضوع «منطق و استدلال بالینی» بررسی شد و توضیح داده شد که پزشک پیش از آنکه به انجام آزمایش، تصویربرداری و اقدامات دیگر نیاز پیدا کند، میتواند با استفاده از روش استنتاج و جمعآوری صحیح دادهها، بیماری را سریعتر تشخیص دهد.
کاظمی خاطرنشان کرد: تشخیص سریعتر بیماری میتواند موجب کاهش فرایندهای اضافی شود و در مواردی که زمان اهمیت دارد، احتمال نجات یک انسان را افزایش دهد.
وی در ارزیابی اساتید مدرسه منطق و روششناسی دارالعلم گفت: اساتید این دوره واقعاً از نخبگان علمی کشور به شمار میروند.
این طلبه شرکتکننده در دارالعلم با اشاره به انگیزه اولیه خود برای حضور در این دوره اظهار کرد: با انگیزه اصلی زیارت امام رضا(علیهالسلام) در این دوره شرکت کردم، اما پس از حضور در کلاسها، از امام رضا(علیهالسلام) بسیار تشکر کردم که فرصتی فراهم شد تا با وجود طی مسافت ۱۶ یا ۱۷ ساعته، با یک دستاورد علمی ارزشمند از این دوره بازگردم.
وی افزود: امیدوارم این دستاورد علمی در تدریس من نیز خود را نشان دهد و مطمئن هستم آموختههای این دوره در تدریسم تأثیرگذار خواهد بود.
پیوند مباحث معرفتشناسی و علوم عقلی میتواند تقویت شود
کاظمی درباره پیشنهاد خود برای بهبود برگزاری دوره گفت: پیشنهاد میکنم در صورت امکان، بخشی از مباحث معرفتشناسی مدرسه منطق و روششناسی با مباحث معرفتشناسی مدرسه علوم عقلی به صورت مشترک برگزار شود.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه در مدرسه علوم عقلی نیز مباحث معرفتشناسی ارائه میشود، میتوان یک یا دو روز از این مباحث را به صورت مشترک برگزار کرد تا فرصت بیشتری برای پرداختن به مباحث منطقی فراهم شود. البته این موضوع در حد یک پیشنهاد است.
کاظمی در ارزیابی مدیریت مدرسه و فضای حاکم بر دوره نیز اظهار کرد: مدیریت مدرسه، اساتید و همچنین همکلاسیها در محیط کلاس بسیار خوب بودند و در مجموع، فضای دوره را عالی ارزیابی میکنم.
وی در پایان درباره توصیه خود به طلابی که قصد دارند در دورههای آینده دارالعلم، بهویژه در حوزه علوم منطقی، شرکت کنند، گفت: مدرسه دارالعلم در تراز عالی و در سطح دکتراست؛ بنابراین توصیه میکنم طلاب پیش از ورود به این دوره، معلومات و سطح علمی مناسبی داشته باشند تا بتوانند از مباحث ارائهشده در کلاسها نهایت استفاده را ببرند.
