به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین علی خیاط، مدیر این حوزه، در اختتامیه ششمین دوره رقابت‌های علمی کشوری حوزه علمیه خراسان که در مدرسه علمیه عالی نواب برگزار شد، ضمن خیرمقدم به استادان، نخبگان، برگزیدگان و استعدادهای برتری که به مرحله نهایی این رقابت‌ها راه یافته بودند، اظهار کرد: حضور در جمع برگزیدگان و استعدادهای برتر، امید فراوانی را برای برداشتن گام‌های اساسی در مسیر رشد علمی ایجاد می‌کند.
وی همچنین با تبریک میلاد حضرت زینب کبری(سلام‌الله‌علیها) و روز پرستار، از تلاش‌های پرستاران در بیمارستان‌ها و آسایشگاه‌ها و همچنین افرادی که در منازل خود مسئولیت مراقبت و پرستاری از بیماران و افراد نیازمند مراقبت را بر عهده دارند، قدردانی کرد و گفت: امیدوارم خداوند خدمات شایسته این عزیزان را به بهترین شکل بپذیرد.
ایران از کشورهای برخوردار از سرمایه انسانی مستعد است
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به جایگاه استعدادهای برتر در کشور اظهار کرد: بر اساس آمارهای موجود، کشور ما از نظر برخورداری از نیروی انسانی دارای استعداد برتر، یکی از کشورهای برجسته جهان است. عوامل تاریخی و سایر زمینه‌های مؤثر در این زمینه، موضوعاتی جداگانه هستند؛ اما آنچه اهمیت دارد، برخورداری کشور از این سرمایه ارزشمند انسانی است.
وی افزود: بر اساس آمارهای جهانی که در سال‌های گذشته مورد مطالعه قرار گرفته بود، ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی از نظر برخورداری از استعدادهای برتر در رتبه سوم جهان قرار داشت و از کشورهایی همچون ژاپن، آلمان و سنگاپور جایگاه بالاتری داشت. این آمار نشان‌دهنده برخورداری کشور از ظرفیت ارزشمند نیروی انسانی مستعد است.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط با بیان اینکه بخشی از این سرمایه انسانی ارزشمند در اختیار حوزه‌های علمیه قرار دارد، تصریح کرد: حوزه‌های علمیه میزبان افرادی هستند که با برخورداری از استعدادهای برتر، مسیر تحصیل و تلاش علمی خود را در این نهاد علمی دنبال می‌کنند و شناسایی و حمایت از این افراد، مسئولیتی مهم به شمار می‌رود.
وی با تأکید بر اهمیت شناسایی استعدادهای برتر خاطرنشان کرد: وجود یک فرد دارای استعداد برتر در یک مجموعه، نعمت، ارزش و ثروتی است که باید قدر آن دانسته شود و مورد توجه قرار گیرد. فلسفه برگزاری رقابت‌های علمی نیز همین است که افرادی که از استعدادهای برتر برخوردارند، به‌خوبی شناسایی شوند و این شناسایی از طریق مراحل دقیق و رقابت‌های جدی صورت بگیرد.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: این رقابت‌ها عرصه تعارف نیست، بلکه باید بر اساس ضوابط دقیق و سنجیده برگزار شود. هنگامی که در یک فرایند، هزاران نفر شرکت می‌کنند و در نهایت کمتر از یکصد نفر به مرحله نهایی راه می‌یابند، نشان‌دهنده جدی‌بودن رقابت و ضرورت دقت در فرایند شناسایی استعدادهای برتر است.
شکر عملی استعداد برتر، بهره‌گیری صحیح از این نعمت است
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به مسئولیت افراد پس از شناسایی استعدادهای برتر اظهار کرد: پس از آنکه استعداد برتر یک فرد در فرایندی علمی شناسایی و اثبات شد، وظایفی بر عهده مجموعه مدیریت حوزه علمیه و خود آن فرد قرار می‌گیرد؛ زیرا استعداد، نعمتی الهی است و انسان در برابر نعمت‌هایی که خداوند به او عطا کرده است، مسئولیت دارد.
وی با بیان اینکه شکر نعمت سه بُعد لفظی، قلبی و عملی دارد، افزود: انسان باید با زبان خود از خداوند برای نعمت‌هایی که به او عطا کرده است، سپاسگزاری کند و در قلب خود نیز همواره متوجه باشد که این توانمندی را خداوند در اختیار او قرار داده است؛ اما مهم‌تر از همه، شکر عملی نعمت است.
مدیر حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: شکر عملی استعداد برتر آن است که انسان از این نعمت به‌خوبی استفاده کند، آن را در مسیر درست و شایسته قرار دهد و به مرحله‌ای برساند که آثار و ثمرات آن آشکار شود. اگر نعمتی آن‌گونه که باید مورد استفاده قرار نگیرد و در مسیر مناسب خود به کار گرفته نشود، امکان دارد به‌جای آنکه منشأ خیر و برکت باشد، زمینه آسیب و خسارت را فراهم کند.
وی با اشاره به روایتی در این زمینه بیان کرد: در برخی منابع روایی، از جمله بحارالانوار، روایتی به امام جواد(علیه‌السلام) نسبت داده شده است که بر پیامدهای ناشی از ناسپاسی نعمت تأکید دارد. برای درک آثار این مسئله، باید به پیامدهای آن توجه کرد؛ همان‌گونه که گناهی که بخشیده نشده و در پرونده انسان باقی مانده باشد، می‌تواند آثار ناگواری در دنیا و آخرت داشته باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: تأکید فراوان روایات بر محاسبه نفس، مراقبت از اعمال و استغفار نیز برای آن است که انسان از باقی‌ماندن گناه در پرونده خود جلوگیری کند. همان‌طور که بی‌توجهی به این مسئله می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد، بهره‌نبردن از نعمت‌های الهی و ادا نکردن حق آن‌ها نیز مسئولیت انسان را سنگین می‌کند.
وی خطاب به استعدادهای برتر حاضر در این رقابت‌ها گفت: عزیزانی که در این مرحله قرار گرفته‌اند و برخورداری آنان از استعداد برتر برای خودشان و مجموعه‌های علمی به اثبات رسیده است، در وهله نخست باید از این نعمت پاسداری کنند، آن را در مسیر صحیح قرار دهند و برای شکوفایی و رشد آن تلاش کنند.
مدیر حوزه علمیه خراسان با تأکید بر ضرورت به‌فعلیت‌رساندن استعدادها اظهار کرد: این عزیزان باید توانمندی خود را از مرحله استعداد به مرحله فعلیت برسانند و آن را به سطحی ارتقا دهند که بتوانند از آن برای حل مسائل و مشکلات بهره بگیرند.
وی افزود: امروزه در داخل حوزه‌های علمیه، چه در عرصه‌های اجرایی و چه در زمینه‌های علمی، مسائل و مشکلاتی وجود دارد که باید برای حل آن‌ها تلاش کرد. همچنین در سطح کشور، در ارتباط با نظام جمهوری اسلامی و در قبال مردم، وظایف و مسئولیت‌هایی بر عهده ما قرار دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط تأکید کرد: بخش مهمی از این مسئولیت‌ها متوجه نخبگان و استعدادهای برتر حوزه‌های علمیه است. افرادی که خداوند چنین نعمتی را در اختیار آنان قرار داده است، باید تمام توان خود را برای حل مسائل و مشکلات و بهره‌وری صحیح از این استعداد به کار بگیرند تا بتوانند شکر عملی این نعمت را به‌جا آورند.
وی با اشاره به نقش تلاش فردی در استمرار رشد علمی خاطرنشان کرد: اساس کار بر عهده خود فرد است. اگر شخص به نعمتی که خداوند به او عطا کرده است توجه نداشته باشد و تلاش، کوشش و دقت لازم را به کار نگیرد، استعداد او به‌تدریج از بین می‌رود و به‌جای رشد و بالندگی، مسیر افول را طی می‌کند. در چنین شرایطی، انسان باید در قبال ضایع‌کردن این نعمت نیز پاسخ‌گو باشد.
حمایت از نخبگان باید در برنامه‌های علمی و پژوهشی حوزه دنبال شود
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به مسئولیت مجموعه‌های حوزوی در قبال استعدادهای برتر اظهار کرد: در کنار مسئولیت فردی نخبگان، مجموعه‌هایی که این استعدادها در آن‌ها حضور دارند نیز وظایفی بر عهده دارند. جوان مستعدی که وارد حوزه علمیه شده است و توانمندی علمی او شناسایی شده، برای رشد و پیشرفت به زمینه‌ها و تسهیلگری‌هایی نیاز دارد که بخشی از آن‌ها در اختیار ستاد حوزه علمیه و مجموعه‌های مرتبط قرار دارد.
وی افزود: این موضوع را بارها به همکاران در معاونت علمی و بخش‌های دیگر توصیه کرده‌ام که باید پس از برگزاری رقابت‌ها و شناسایی استعدادهای برتر، برای این افراد برنامه داشته باشیم. هدف از برگزاری این رقابت‌ها صرفاً مشخص‌شدن افراد برگزیده نیست، بلکه باید زمینه رشد و شکوفایی آنان نیز فراهم شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط با تأکید بر ضرورت حمایت از نخبگان در عرصه پژوهش تصریح کرد: در حوزه پژوهشی باید مسائل و نیازهای علمی به‌خوبی شناسایی و در اختیار این افراد قرار گیرد و حمایت‌های لازم از آنان صورت بگیرد. البته ممکن است همه امکانات موردنیاز در اختیار ما نباشد، اما باید از ظرفیت‌هایی که در اختیار داریم به‌درستی استفاده کنیم و در انجام مسئولیت‌های خود کوتاهی نکنیم.
وی ادامه داد: برای آنکه استعدادهای برتر به بالاترین سطح توانمندی خود برسند، باید نیازهای آنان تا حد امکان تأمین شود. در زمینه برنامه‌های درسی نیز لازم است به تفاوت توانمندی‌های افراد توجه شود و به کسانی که از ظرفیت علمی بیشتری برخوردارند، کمک کنیم تا مراحل تحصیلی خود را با برنامه‌ریزی مناسب طی کنند.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به ظرفیت‌های موجود در عرصه پژوهش اظهار کرد: افرادی که توانمندی‌های پژوهشی ویژه‌ای دارند، باید متناسب با ظرفیت‌های علمی موجود شناسایی شوند و زمینه لازم برای رشد علمی آنان فراهم شود. این حمایت‌ها می‌تواند هم به ارتقای دانش و توانمندی خود فرد کمک کند و هم زمینه بهره‌گیری از ظرفیت علمی او را فراهم آورد.
وی با بیان اینکه استعدادهای برتر در مراحل مختلف رشد علمی قرار دارند، افزود: برخی از این افراد هنوز در گام‌های نخست هستند و باید زمینه رشد آنان فراهم شود تا در آینده به مرحله فعلیت برسند؛ در مقابل، برخی دیگر مراحل رشد علمی را طی کرده‌اند و اکنون در جایگاهی قرار دارند که می‌توانند در حل مسائل و مشکلات نقش‌آفرینی کنند. بنابراین، شیوه مواجهه و برنامه‌ریزی برای این دو گروه باید متناسب با وضعیت علمی و ظرفیت‌های آنان باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط خاطرنشان کرد: ستاد حوزه علمیه، استادان، مدارس علمیه و مراکز تخصصی، علمی و پژوهشی، هرکدام در قبال استعدادهای برتر مسئولیت دارند و باید زمینه رشد این افراد را فراهم کنند. تحقق این هدف مستلزم آن است که همه مجموعه‌ها وظایف خود را به‌درستی بشناسند و برای انجام آن‌ها اقدام کنند.
استادان و مراکز علمی در مسیر رشد استعدادهای برتر مسئولیت دارند
مدیر حوزه علمیه خراسان با تأکید بر نقش استادان در رشد علمی استعدادهای برتر اظهار کرد: استادان بزرگوار هنگامی که با طلبه‌ای دارای استعداد برتر مواجه می‌شوند، باید توجه ویژه‌ای به او داشته باشند و به‌صورت گام‌به‌گام در مسیر رشد علمی یاری‌اش کنند.
وی افزود: استادان باید دست این طلاب را از نظر علمی بگیرند و هدایت تحصیلی لازم را برای آنان فراهم کنند تا بتوانند متناسب با توانمندی‌های خود، مسیر پیشرفت علمی را طی کنند. این مسئله مسئولیتی مهم است که استادان باید به آن توجه داشته باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به مسئولیت مدارس و مراکز تخصصی، علمی و پژوهشی تصریح کرد: این مراکز نیز در قبال استعدادهای برتری که در آن‌ها حضور دارند، وظایفی بر عهده دارند و باید زمینه رشد علمی و ارتقای توانمندی‌های آنان را فراهم کنند. این مسئولیت محدود به یک بخش یا مجموعه خاص نیست، بلکه بخش‌های مختلف حوزه علمیه در شهرهای گوناگون باید برای تحقق آن تلاش کنند.
وی ادامه داد: لازم است همه مجموعه‌های مرتبط، وظایف خود را در قبال استعدادهای برتر به‌خوبی انجام دهند تا این افراد بتوانند به جایگاه شایسته خود برسند و زمینه بهره‌گیری مناسب از توانمندی‌های آنان فراهم شود.
مدیر حوزه علمیه خراسان ابراز امیدواری کرد که گام‌های برداشته‌شده در این مسیر به نتایج مطلوب منجر شود و افزود: تاکنون تلاش‌های بسیاری در زمینه حمایت از نخبگان انجام شده است و دست‌اندرکاران این برنامه، اقدامات و نتایج فعالیت‌های صورت‌گرفته را ارائه خواهند کرد. با این حال، لازم است توجه به استعدادهای برتر در بخش‌های مختلف همچنان مورد اهتمام قرار گیرد.
وی از همه افرادی که در برگزاری ششمین دوره رقابت‌های علمی کشوری حوزه علمیه خراسان نقش داشتند، قدردانی کرد و گفت: این فعالیت، اقدامی مهم و ارزشمند و گامی اساسی در مسیر تحقق اهداف راهبردی حوزه علمیه است.
حجت‌الاسلام والمسلمین خیاط با قدردانی از مدیریت مدرسه علمیه عالی نواب که در دو سال گذشته مسئولیت اجرایی این برنامه‌ها را بر عهده داشته است، اظهار کرد: اجرای این برنامه‌ها زحمات فراوانی به همراه داشته است، اما در عین حال، شیرینی و ارزش خاص خود را نیز دارد و امیدوارم تلاش‌های انجام‌شده مأجور باشد.
وی همچنین از همکاران مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، معاونت علمی، بخش‌های مختلف دست‌اندرکار، استادان و گروه‌های علمی که برای به‌سرانجام‌رسیدن این فعالیت تلاش کردند، تشکر کرد و از خداوند سبحان خواست خدمات و تلاش‌های آنان را به شایستگی بپذیرد و همه را در مسیر تحقق اهداف بلند نظام جمهوری اسلامی و دستیابی به جایگاه شایسته در عرصه‌های علمی حوزه‌های علمیه یاری کند.
